Реферат: Тэма Балцкае I славянскае насельніцтва на тэрыторыі Беларусі. Паходжанне беларусаў
Аўтар-складальнік: Ходзіна Т.Ф.
Праграма зацверджана на паседжанні
кафедры грамадскіх навук Ліцэя БДУ
Пратакол №1 ад 26 жніўня 2009 г.
ПРАГРАРМА КУРСА
«ГІСТОРЫЯ БЕЛАРУС1 АД СТАРАЖЫТНЫХ ЧАСОЎ ДА 1945 г»
(для слухачоў падрыхтоўчых курсаў Ліцэя БДУ)
Класы гісторыка-грамадазнаўчага профілю
Уводзіны
Гісторыя Беларусі як частка сусветнай гісторыі. Перыядызацыя старажытнага грамадства на тэрыторыі Беларусі. Гістарычныя крыніцы
РАЗДЗЕЛ I.
^ БЕЛАРУСЬ У КАМЕННЫМ, БРОНЗАВЫМ, ЖАЛЕЗНЫМ ВЯКАХ (35 ТЫС. Г. ДА Н.Э. - V СТ. Н.Э.). РАННЯЕ СЯРЭДНЯВЕЧЧА (V-IX СТ. СТ.)
Тэма 1. Старажытнае грамадства на тэрыторыі Беларусі.
Пачатак засялення чалавекам тэрыторыі Беларусі. Першыя стаянкі людзей: Юравічы, Бердыж. Умовы жыцця i прылады працы. Заняткі старажытных жыхароў Беларусі. Пераход ад збіральнщтва да вытворчай гаспадаркі. Зараджэнне i развіцце жывелагадоўлі i земляробства.
^ Старажытнае грамадства ў эпоху каменнага i бронзавага вякоў. Насельніцтва Беларусі ў раннім жалезным веку (VIII ст. да н.э.). Сацыяльна-эканамічнае развіцце пляменаў эпохі жалеза.
^ Змены ў гаспадарцы, матэрыяльнай i духоўнай культуры. Мова старажытных славян. Бытавыя звычаі i абрады. Народныя вераванні i святы. Сямейныя адносіны. Пахавальныя абрады ў бронзавым i раннім жалезным вяках. Мастацтва. Старажытная культура. Вытокі арнаменту. 3'яўленне i ўдасканальванне ўпрыгожанняў. Музычныя інструменты.
^ Тэма 2. Балцкае i славянскае насельніцтва на тэрыторыі Беларусі. Паходжанне беларусаў.
Балты i славяне. Замацаванне славян на тэрыторьп Беларусі. Славянізацыя балцкага насельніцтва.
^ Рассяленне i кансалідацыя ўсходніх славян. Племянныя аб'яднанні ўсходніх славян (крывічы - палачане, дрыгавічы, радзімічы, часткова валыняне). Старажытная Русь - агульная радзімаў усходніх славян.Вытокі беларускага этнаса. Канцэпцыі беларускага энагенезу.
Культура. Гаспадарчыя заняткі насельніцтва. Вераванні, абрады.
^ РАЗДЗЕЛ II.
БЕЛАРУСК1Я ЗЕМЛ1 Ў Х-ХІІІ СТ.СТ. УСТАЛЯВАННЕ ФЕАДАЛЬНЫХ АДНОС1Н.
Тэма 1. Гаспадарчае i грамадскае развіцце ў Х - XIII ст.ст.
Гаспадарчыя адносіны. Даніна i палюддзе. З'яўленне феадальнага эканамічнага ўклада.
^ Грамадскі лад. Суседская (сельская) абшчына. Ад ваеннай дэмакратьп да дзяржавы. Кіеўская Русь.
Горад у Х-ХШ ст.ст. Узнікненне гарадоў. Іх структура і выгляд. Насельніцтва. Рамесная вытворчасць i гандаль.
^ Тэма 2. Першыя дзяржавы - княствы на тэрыторыі Беларусі
Полацкая зямля-княства. Полацкія князі: Рагвалод, Ізяслаў, Брачыслаў. Княжацкая дынастыя.Веча, яго функцыі. Узвышэнне Полацкага княства. Адносіны Полацка з Ноўгарадам. Князь Усяслаў Брачыславіч. Бітва на Нямізе 1067г. Сумесныя паходы на Візантыю. Полацкая зямля у XII ст. Падзел Полацкай зямлі на ўдзельныя княствы. Часовае ўзвышэнне Мінскага княства. Паход кіеўскага князя Мсціслава на Полацкую зямлю (1127 г.)
^ Тураўскае княства і Берасцейшчына. Узнікненне Тураўскага княства. Адносіны Турава з Кіевам. Князь Юрый Тураўскі. Горад на Піне. Старадаўняя Берасцейшчына.
^ Крыжацкая і татарская навала. Барацьба Полацка з крыжакамі. Князь Вячка. Кукейнас і Герцыке. Горад-крэпасць Рыга. Воін Якаў Палачанін. Мангола-татарская пагроза.
^ Тэма 3. Культура Беларусі ў ІХ-ХІІІ ст.
Распаўсюджванне хрысціянства. Рэлігійна-асветніцкія дзеячы. Еўфрасіння Полацкая. Кірыла Тураўскі. Клімент Смаляціч. Аўрамій Смаленскі. Пісьменнасць. Рукапісныя кнігі.
^ Архітэктура, мастацтва. Полацкі Сафійскі сабор. Спаса-Еўфрасіннеўская царква. Каложская царква. Камянецкая вежа. Гродзенская і полацкая школы архітэктуры.
Паўсядзённае жыццё нашых продкаў у ІХ-ХІІІ ст.
^ Тэма 4. Вялікае княства Літоўскае, Рускае , Жамойцкае.
Пачатак Вялікага княства Літоўскага. Прычыны ўтварэння дзяржавы. Першыя звесткі пра Літву. Каранацыя Міндоўга ў Навагрудку (1253 г.) Барацьба за вялікае княжанне.
^ Умацаванне вялікакняжацкай улады. Уключэнне беларускіх зямель ў склад ВКЛ. Княжанне Гедыміна. Давыд Гарадзенскі.Княжанне Альгерда і Ягайлы. Крэўская унія. Альгерд і Кейстут. Барацьба Ягайлы за вялікае княжанне. Крэўская унія 1385 г. Княжанне Вітаўта і падзеі пасля яго. Перадача вялікакняжацкай улады Вітаўту. Вялікая вайна. Грунвальдская бітва . Феадальная вайна 1432-1436 гг.
^ Тэма 5. Культура Бeлapyci ў ХІV-ХV ст. ст.
Фарміраванне беларускай народнасці. Прычыны складвання беларускай народнасці. Развіцце мовы i этнічнай самасвядомасці. Уплыў войнаў і сацыяльна-палітычных канфліктаў на працэсы этнічнай кансалідацыі. Адметныя рысы беларусаў. Саманазвы беларусаў. "Белая Русь", ліцвіны-беларусы.
Духоўная культура. Вусная народная творчасць Дойлідства. Жывапіс i скульптура. Кніжная справа. Летапісанне. Царква i рэлігія.
^ РАЗДЗЕЛ ІІІ.
БЕЛАРУСЬ У ХVІ - першай палове ХVІІ ст.
Тэма 1. Палігычнае становішча ў Вялікім княстве Лігоўскім.
Тэрыторыя і насельніцтва. Межы i адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Вялікага княства Літоўскага. Прыродна-кліматычныя ўмовы. Колькасць, этнічны склад насельніцтва. Этнічная самаідэнтыфікацыя беларусаў.
^ Дзяржаўны лад i войска ВКЛ. Вышэйшыя органы ўлады. Мясцовае кіраванне. Судовая сістэма. Заканадаўства. Колькасць, арганізацыя, узброенасць войска.
Знешнепалітычнае становішча ВКЛ (канец ХУ - першая палова ХУ1 ст.)
Абарона ад набегаў крымскіх татар. Перамогі над крымчакамі. Дыпламатычныя стасункі ВКЛ з Вялікім княствам Маскоўск1м. Памежныя канфлікты i войны ВКЛ з суседнмі дзяржавамі.
^ Мяцеж Mixaiлa Глінскага. Прычыны выступлення. Колькасць i склад удзельнікаў. Асноўныя падзеі мяцяжу. Вынікі i значэнне.
Змены ва ўнутрыпалічным становішчы ВКЛ. Адмена Гарадзельскага прывілея. Заканадўауства Вялікага княства Літоўскага аб верацярпімасці. Кансалідацыя вярхоў вялікакняскага грамадства. Унутрыпалітычныя супярэчнасці.
^ Лівонская вайна. Прычыны, пачатак,ход ваенных дзеянняў. Баявыя дзеянні ў канцы 70-х - пачатку 80-х гг ХVІ ст. Заключэнне i ўмовы Ям-Запольскага міру.
Люблінская унія 1569 г. Утварэнне Рэчы Паспалітай. Унутры- i знешнепалітычныя прычыны аб'яднання ВКЛ з Польшчай. Скліканне супольнага польскага вялікакняжаскага сейму ў Любліне. Спрэчкі аб умовах уніі. Далучэнне да Польшчы часткі зямель ВКЛ. Прыняцце акта 1 ліпеня 1569 г. аб утварэнні Рэчы Паспалітай, яго змест i значэнне.
^ Барацьба за захаванне самастойнасці Вялікага княства Літоўскага. Незадаволенасць большасці шляхты Вялікага княства Літоўскага вынікамі уніі з Польшчай. Распаўсюджванне антыкракаўскіх настрояў i барацьба за "старыну". Захаванне агульнадзяржаўных сеймаў. Вялікага княства Літоўскага. Распрацоўка i прыняцце Статута 1588 г. як спроба зберагчы самастойнасць Княства. Леў Сапега - выдатны грамадска-палітычны дзеяч.
Рэч Паспалітая: сацыяльная палітыка. Далучэнне шляхты Вялікага княства Літоўскага да "залатых вольнасцей" польскай шляхты. Паступовая паланізацыя сацыяльных вярхоў беларускага грамадства i інтэлігенцыі. Фарміраванне новай сацыяльна-палітычнай супольнасці - "польскага народа шляхецкага".
Знешнепалітычнае становішча Рэчы Паспалітай у канцы ХVІ - першай палове ХVІІ ст. Усходняя палітыка С. Баторыя пасля Лівонскай вайны. Кандыдатура рускага цара на каралеўскі трон. Інтэрвенцыя Рэчы Паспалітай у Маскву на пачатку ХVІІ ст. Барацьба за Смаленск у 30-я гг. ХVІІ ст.
^ Тэма 2. Сельская гаспадарка i гарадское жыццё.
Усталяванне паншчыны i прыгонніцтва ў беларускай весцы. Сялянская гаспадарка. Феадальнае землеўладанне. Станаўленне фальваркова-паншчыннай сістэмы. Аграрная рэформа. Феадальныя павіннасці i дзяржаўныя падаткі сялян. Запрыгоньванне сялянства. Сацыяльныя супярэчнасці i канфлікты ў весцы.
Урбанізацыя. Колькасны рост гарадскіх пасяленяў. Гарады - цэнтры гандлю i рамяства Магдэбургскае права. Юрыдыкі. Цэхі. Гандлевыя сувязі беларускіх гарадоў. Мястэчкі. Сацыяльныя канфлікты ў гарадах.
^ Тэма 3. Царква i рэлігія. Культура Беларусі.
Праваслаўе i каталіцызм. Рэфармацыя. Месца i роля царквы ў феадальным грамадстве. Канфесійнае становішча ў ВКЛ да сяр. ХVІ ст. Прывілеі касцелу. Уціск праваслаўнай царквы. Перадумовы рэфармацыйнага руху. Пашырэнне Рэфармацыі ў Беларусі. Дзеячы Рэфармацыі (Сымон Будны, Мікалай Радзівіл Чорны, Васіль Цяпінскі). Контррэфармацыя.
^ Уніяцтва ў Беларусі. Перадумовы уніі. Берасцейская царкоўная ун1я 1546 г. Праявы гвалтоунага насаджэння уніяцкай царквы ў канцы ХVІ - пачатку ХVІІ ст. Уніяцкія дзеячы (I. Пацей, I. Кунцэвіч). Антыўніяцкі рух. М. Сматрыцкі. А. Філіповіч. Паступовае пашырэнне уніяцтва сярод сельскага насельніцтва i гарадскіх нізоў.
^ Францыск Скарына — беларускі асветнік i гуманіст. Сувязь беларускага Адраджэння з заходнееўрапейскім. Біяграфія Ф. Скарыны. Погляды Ф. Скарыны. Велічнасць постаці беларускага i ўсходнеславянскага першадрукара i асветніка.
^ Адраджэнне на Беларусі Кнігадрукаванне. Літаратура рэлігійная i свецкая. Грамадска-палітычная i філасофская думка. Выяўленчае мастацтва. Музыка. Дойлідства. Дзеячы Адраджэння: М. Гусоўскі, Л. Сапега, А. Рымша i іншыя.
^ РАЗДЕЛ ІV.
БЕЛАРУСЬ У ДРУГОЙ ПАЛОВЕ ХVІІ-ХVІІІ СТ.
Тэма 1. Казацка-сялянскі pyx сярэдзіны XVII ст. Ваенныя дзеянні.
Казацка-сялянская вайна 1648-1651 гг. Прычыны i сувязь з паўстаннем пад кіраўніцтвам Б. Хмяльніцкага. Казацкія загоны Галавацкага, Галоты, Нябабы ў Беларусі. Баявыя дзеянні казацка-сялянскіх атрадаў i шляхецкага войска на поўдні Беларусі ў 1648-1649 гг. Бітва пад Лоевам. Страты i вынікі.
Вайна Pacii i Рэчы-Паспалітай 1654-1667 гг. Прычыны. Пачатак. Пocпexi Расійскага войска. Палітыка царызма на беларускіх землях. Народны рух у другой палове 50-х - пачатку 60-х гг XVII ст. Баявыя дзеянні на Беларусі ў першай палове 60-х. XVII ст. Андрусаўскае перамір'е 1667 г. Вынікі вайны для Беларусі.
^ Тэма 2. Шляхецкая анархія. Далучэнне зямель Беларусі да Расійскай iмпepыi.
Барацьба магнацкіх груповак. Канфлікты паміж Радзівіламі, Сапегамі, Пацамі, Агінскімі, Вішнявецшкімі. Усеўладнасць магнацкай aлiгapxii. Стварэнне Сандамірскай канфедэрацыі прыхільнікаў Аўгуста II i канфедэрацыі ў падрымку Ст. Ляшчынскага ,
^ Беларусь у гады Паўночнай вайны. Саюз Рэчы Паспалітай з Расіяй. Баявыя дзеянні на Беларусі. Бітва пад Лясной 1708 г. Вынікі вайны для Беларусі.
Палітычны крьзіс Рэчы Паспалігай. Паслабленне цэнтральнай улады i разгул анархіі. Умяшальніцтва суседніх краін ва ўнутраныя справы Рэчы Паспалітай. Слуцкая, Торуньская, Барская, Таргавіцкая канфедэрацыі. Першы падзел Рэчы Паспалітай (1772 г). Спробы рэформ. Канстытуцыя 3 мая 1791 г Другі падзел Рэчы Паспалітай (1793).
^ Паўстанне пад кіраўнітвам Т. Касцюшкі. Падрыхтоука, пачатак i мэты паўстання. Постаць Т. Касцюшкі. Ход паўстання. Дзейнасць паўстанцаў на Беларусі Я. Ясінскі, М.К. Агінскі. Паражэнне паўстання. Трэцці падзел Рэчы Паспалітай (1795 г.).
^ Тэма 3. Сацыяльна-эканамічнае становішча.
Беларуская веска другой паловы ХVІІ-ХVІІІ ст.ст. Сельская гаспадарка Беларусі ў час войнаў сярэдзіны XVII - пачатку XVIII ст. Гаспадарчае разбурэнне і паступовае ажыўленне ў другой палове XVIII ст. Юрыдычнае становішча сялян. Павіннасці i дзяржаўныя паборы.
^ Антыфеадальны сялянскі рух. Супраціўленне сялян узмацненню феадальнага прыгнету. Пастаўнне сялян пад кіраўніцтвам В. Вашчылы ў Крычаўскім старостве (1740-1744 г.г. ). Хваляванне на Каменьшчыне ў сярэдзіне XVIII ст.
^ Гарады Беларусі. Заняпад гарадскога жыцця ў час ваеннага ліхалецця i яго паступовае ўзнаўленне. Колькасць i структутра гарадскіх паселішчаў. Насельніцтва гарадоў. Рамесная вытворчасць i гарадскі гандаль. Гандлевыя сувязі. Самакіраванне. Сацыяльная барацьба ў беларускіх гарадах.
^ Тэма 4. Культура Беларусі.
Асвета і навука. Стан асветы. Адукацыйныя ўстановы. Стварэнне і дзейнасць «Адукацыйнай камісіі». Заняпад беларускай літаратурнай мовы i кнігадрукавання. Беларуска-рускія культурныя су вязі. Сімяон Полацкі. Казімір Ляшчынск. Ілля Капіевіч. Мецэнацтва. Літаратура. Музыка. Тэатр. Францішка Урсула Радзівіл. Выяўленчае мастацтва. Пратрэтны жывапіс. Іканапіс. Архітэктура. Палацава-замкавае будаўніцтва. Дзейнасць беларускіх майстроў у Маскве.
Беларускі этнас у XVI-XVIII ст.ст. Традыцыі, звычаі, вераванні. Самасвядомасць. Рысы характару.
^ РАЗДЗЕЛ V.
КРЫ31С ПРЫГОННІЦКАЙ С1СТЭМЫ (КАНЕЦ ХVШ СТ. - 50-Я Г. XIX СТ.)
Тэма 1. Палітычнае становішча беларускіх зямель у складзе Расійскай iмпepыi.
Беларусь у канцы ХУШ - пачатку XIX ст.ст. Змены ў органах улады. Палітыка царскага ўраду па аграрным пытанні. Эканамічныя мерапрыемствы: падаткі і павіннасці. Канфесійная палітыка. Абмежавальныя законы ў адносінах да яўрэяў.
^ Лес Беларусі ў Айчыннай вайне 1812 г. Пачатак вайны. Баявыя дзеянні на тэрыторыі Беларусі летам 1812 г. Становішча ў Беларусі ў час вайны. Пазіцыя магнатаў i шляхты. Спроба аднаўлення Вялікага княства Літоўскага. Партызанскі рух. Разгром французскага войска на Бярэзіне. Вынікі вайны для Беларусі.
^ Грамадскі рух. Змены ў палітыцы царызму. Тайныя таварыствы (філаматы i філарэты, "Таварыства ваенных сяброўу", дзекабрысты, "Патрыятычнае таварыства"). Паўстанне 1830-1831 гг. "Дэмакратычнае таварыства". Ф.Савіч. Змены ў палітыцы самадзяржаўя. Камітэт па справах заходніх губерняў і яго дзейнасць.
^ Тэма 2. Сацыяльна-эканамічнае развіццё. Крызіс феадальна— прыгонніцкага ладу.
Сельская гаспадарка. Землеўладанне i гаспадарка памешчыкаў. Рост фальваркаў, паншчыны. Развіццё прадпрымальніцтва. Сялянская гаспадарка i павіннасці сялян. Становішча прыгонных сялян. Фальваркова-паншчынная сістэма ў казеннай весцы.
^ Прамысловасць. Гандаль. Гарады и мястэчкі. Вотчынная і гарадская, купецка-мяшчанская прамысловасць. Рамяство i дробна-капіталістычная вытворчасць. Мануфактуры. Пачатак прамысловай рэвалюцыі. Суадносны феадальнага i капіталістычнага ўкладу ў прамысловасці. Развіццё гандлю. Роля кірмашоў. Эканамічнае становішча гарадоў. Дынаміка i склад гарадскога насельніцтва. Мястэчкі.
^ Крызіс феадальна-прыгонніцкага ладу. Рэформы П. Кісялева ў казеннай весцы. Спробы ўнармавання павіннасцей памешчыцкіх сялян. Заняпад сялянскай гаспадаркі. Зніжэнне даходаў, рост запазычанасцей у памешчыкаў. Рост сялянскага антыпрыгонніцкага руху. Зараджэнне рэвалюцыйна-дэмакратычнай плыні ў гарадскім руху.
^ Тзма 3. Культура
Адукацыя i навука. Змены ў сістэме адукацыі ў канцы ХVІІІ - пачатку XIX ст. Рэформа 1803-1804 гг. Тыпы школ. Полацкая езуіцкая акадэмія. Віленскі ўніверсітэт. Горы-Горацкі земляробчы інстытут. Развіцце навуковых ведаў пра Беларусь, беларускі народ. М. Баброўскі, I. Даніловіч. 3 Даленга-Хадакоўскі, Т. Грыгаровіч, Я. Чарот, К. i Я. Тышкевічы, A. Kipкоp, П. Шпілеўск1, П Баброўскі.
Літаратура. Ананімныя паэмы: "Энеіда навыварат", "Тарас на Парнасе". Я.Баршчэўскі, Я. Чачот, В. Дунін-Марцінкевіч, У. Сыракомля, П Багрым.
^ Друк. Бібліятэкі. Мастацтва. Кнігадрукаванне. Перыядычныя выданні Бібліятэкі. Жывапіс. I. Аляшкевіч. В. Ваньковіч, Я. Дамель, I. Хруцкі. Тэатр, музыка. Спроба стварэння беларускага прафесійнага тэатра. С. Манюшка. А. Абрамовіч. Архітэктура.
^ РАЗДЗЕЛ VI.
БЕЛАРУСЬ У ПЕРЫЯД КАПІТАЛІЗМУ (60-я гады XIX пачатак XX ст.)
Тэма 1. Буржуазныя рэформы. Пераход да капіталістычнай гаспадаркі.
Адмена прыгоннага права. Вызваленне памешчыцкіх сялян. Новы парадак кіравання сялянамі. Нормы i ўмовы надзялення сялян зямлею. Сялянскі рух у адказ на рэформу. Уплыу на сялянскую рзформу ў Беларусі паўстання 1863 г. Рэформа ў дзяржаўнай весцы. Вынікі аграрна-сялянскіх рэформаў.
^ Ваенная, судовая, гарадская i іншыя рэформы. Асаблівасці палітыкі царызму ў Беларусі. Абмежаванасць рэформаў 60-70-х гадоў. Паварот да палітычнай рэакцыі ў пачатку 80-х гадоў.
^ Развіццё капіталістычных адносін у весцы. Рост буржуазнага землеўладання. Асаблівасці гэтага працэсу ў Беларусі. Пераход да прадпрымальніцкай гаспадаркі. Спецыялізацыя сельскай гаспадаркі Беларусі. Уплыў феадальных перажыткаў. Класавае расслаенне сялянства.
^ Транспарт. Прамысловасць. Гандаль. Гарады. Шляхі зносін i сродкі сувязі. Будаўніцтва чыгунак. Важнейшыя чыгуначныя лініі. Станаўленне фабрычнай вытворчасці. Спецыялізацыя прамысловасці Беларусі. Развщцё гандлю. Рост гарадоў. Змены ў складзе гарадскога насельнщтва. Нацыянальны склад гандлева-прамысловай буржуазіі i гарадскога пралетарыяту.
^ Тэма 2. Рэвалюцыйна-дэмакратычны рух.
Паустанне 1863 г. К. Каліноўскі. Рэвалюцыйныя дэмакраты i шляхецкія рэвалюцыянеры. "Чырвоныя" i "белыя". Праграмы памяркоўных "чырвоных" i К. Каліноўскага. "Мужыцкая праўда". Пачатак i ход паўстання. Партызанская тактыка паўстанцаў. Падаўленне паўстання. "Лісты з-пад шыбеніцы" К. Каліноўскага.
^ Сялянскі рух. Дзейнасць народнікаў. Становішча сялян у 60-90-я гады. Формы, дынаміка i характар сялянскага руху. Дзейнасць рэвалюцыйных народнікаў. М. Судзілоўскі, С. Кавалік, Р. Icaey, Г. Гельфман. Народніцкія арганізацыі ў Беларусі. Крызіс народніцтва. Ліберальныя народнікі. Адраджэнне рэвалюцыйнай плыні ў канцы 90-х гадоў.
Рабочы рух. Утварэнне сапыял-дэмакратьчаных арганізацый. Становішча, хваляванні i стачкі рабочых. Фабрычныя законы. Першыя сацыял-дэмакратычныя гурткі. Э. Абрамовіч, I. Гурвіч, В. Сялянскі, С. Трусевіч. Пераход сацыял-дэмакратаў да массавай агітацыі. Утварэнне рабочага саюза Літвы i Бунда. Першы з'езд РСДРП. Уздым рабочага руху. Першыя палітычныя выступленні рабочых.
^ Тэма 3. Утварэнне беларускай нацыі. Культура Беларусі.
Умовы i асаблівасці ўтварэння беларускай нацыі. Этнічныя працэсы. Тэрыторыя i насельнщтва Беларусі. Асаблівасці заняткаў, саслоўнага i канфесійнага складу беларускага, польскага i яўрэйскага насельніцтва. Агульнасць гаспадарчага жыцця. Развіццё нацыянальнай (літаратурнай) мовы. Этнічная самасвядомасць. Пачатак беларускага нацыянальна-вызваленчага руху.
^ Адукадыя i навука ў 60-90-я гады. Пачатковая i сярэдняя адукацыя. Тыпы школ. Навуковыя даследаванні. М. Каяловіч, I. Насовіч, П. Шэйн, А. Сапуноў. "Заходнерусізм".
^ Літаратура i мастацтва. Умовы развіцця беларускай літаратуры. Ф. Багушэвіч, Я. Лучына, А. Гурыновіч, К. Каганец. Жывапіс. А. Гараўскі. Н. Сілівановіч, К. Альхімовіч. Архітэктура. Тэатр.
^ РАЗДЗЕЛ VII.
БЕЛАРУСЬ У ПЕРЫЯД БУРЖУАЗНА-ДЭМАКРАТЫЧНЫХ РЭВАЛЮЦЫЙ
Тэма 1. Рэвалюцыя 1905-1907 гг. у Беларусі
Наспяванне рэвалюцыйнай сітуацыі. Абвастрэнне сацыяльных супярэчнасцей i нацыянальнага пытання "Паліцэйскі сацыялізм". Сацыял-дэмакратычныя арганізацыі. Газета "Искра". Бальшавізм i меншавізм. Мясцовыя арганізацыі эсэраў i Польскай сацыялістычнай партыі ў Беларусі. Утварэнне Беларускай сацыялістычнай грамады. Яе праграма i дзейнасць. Уздым рабочага руху. Пераход рабочых да палітычнай барацьбы. Сялянскі рух.
^ Нацыянальны рух у перыяд наступлення рэвалюцыі. Студзеньскі рух салідарнасці рабочых Беларусі з рабочымі Пецярбурга. Вяснова-летні ўздым палтычных выступленняў i эканам1чнай барацьбы рабочых. Новыя формы сялянскага руху. Байкот Булыгінскай думы. Кастрычніцкая палітычная стачка ў Беларусі. Каалыйыйныя саветы i камітэты. Маніфест 17 кастрычніка. Курлоўскі расстрэл у Мінску. Манархічныя арганізацыі. Аддзелы "Саюза 17 кастрычніка". Буржуазна-ліберальны рух. Уздым сялянскага i салдацкага руху. Снежаньская палітычная стачка ў Беларусі.
^ Адступленне рэвалюцыі. Дэпутаты Беларусі ў I i ІІ Дзяржаўных думах. Спад рэвалюцыйнага руху у пачатку 1906 г. Выбары ў Дзяржаўную думу. Склад дэпутатаў ад 5 заходніх губерняў. Іх пазцыі ў Думе. Вяснова-летні (1906) уздым рэвалюцыйнага руху. Наступленне контррэвалюцыі. Дзейнасць прафсаюзаў. Перамога на выбарах у ІІ Дзяржаўную думу ў заходніх губернях. Трэцячэрвеньскі палітычны рэжым.
Беларускі наныянальны рух у перыяд рэвалюцыі 1905-1907 гадоў. Дзейнасць БСГ, яе лозунгі i патрабаванні ў 1905 годзе. ІІ з'езд БСГ. Змены ў праграме. Газета "Наша доля". Сацыяльна-эканамічная, палітычная i нацыянальная праграма газеты "Наша ніва".
Значэнне i вынікі рэвалюцыі для Беларусі.
^ Тэма 2. Сацыяльна-зканамачнае развіццё. Сталыпінскія рэформы. Грамадскі рух
Развіццё прамысловасці. Крызіс i дэпрэсія 1900-1908 гадоў. Прамысловы ўздым. Рост акцыянернага капіталу i канцэнтрацыя вытворчасці. Далейшая спецыялізацыя прамысловасці. (Развіццё профільных галін). Асаблівасці прамысловасці Беларусі. Становішча рабочых.
^ Аграрная рэформа i развіццце сельскай гаспадаркі. Прычыны i мэты Сталыпінскай аграрнай рэформы. Разбурэнне сялянскай абшчыны, насаджэнне хутароў. Арганізацыя перасялення сялян у азіяцкую частку Pacii. Вынікі i значэнне рэформы. (Далейшая спецыялізацыя сельскай гаспадаркі i рост вытворчасці). Узмацненне сацыяльна-класавай дыферэнцыяцыі сялянства. Земская рэформа. Яе асаблівасці i значэнне.
^ Палітычнае становішча. Грамадкі рух. Трэцечэрвеньская палітычная сістэма. Становішча ў рэвалюцыйным лагеры. Палітыка па нацыянальным пытанні. Дэпутаты III Дзяржаўнай думы ад 5 заходніх губерняў. Барацьба з беларускім нацыянальным рухам. Праграма "Белорусского обшества" Л. Саланевіч. Дзейнасць польскіх нацыянальных груповак.
Змены ў дынаміцы i характары рабочага i сялянскага руху.
^ Тэма 3. Беларусь у час першай сусветнай вайны.
Лютаўская буржуазна-дзмакратычная рэвалюцыя
Становішча ў Беларусі ў гады вайны. Адносіны да вайны правых, буржуазна-ліберальных i сацыялістычных арганізацый. Газета "Наша ніва". Захоп немцамі Заходняй Беларусі. Масавае бежанства. Ваенныя павіннасці насельніцтва. Заняпад у сельскай гаспадарцы. Мілітарызацыя прамысловасці і транспарту. Харчовы крызіс. Разгул спекуляцыі. Становішча рабочых. Асаблівасці рабочага i сялянскага руху ў прыфрантавых умовах. Пачатак разлажэння арміі. Беларускі нацыянальны рух у перыяд вайны.
^ Лютаўская рэвалюцыя у Беларусі. Фарміраванне буржуазных органаў улады i Саветаў. Арганізацыя прафесійных саюзаў рабочых i служачых. Двоеўладдзе ў войску. Абуджэнне вескі. Палітычныя пазіцыі сялянства. 3'езды сялянскіх дэпутатаў. З'езд прадстаунікоў грамадска-палітычных арганізацый. Адносіны да беларускага руху расійскіх палітычных партый i арганізацый.
^ Тэма 4. Уздым беларускага нацыянальна-культурнага руху. Культура Беларусі ў пачатку ХХ ст.
Газета «Наша ніва» – цэнтр нацыянальна-культурнага адраджэння. Сацыяльна-эканамічная і палітычная праграма «Нашай нівы» пасля трэццечэрвеньскага дзяржаўнага перавароту. Барацьба з шавіністычнымі рускімі і польскімі арганізацыямі і ўрадавай палітыкай па беларускаму пытанню. Роля «Нашай нівы» ў развіцці беларускай культуры, фарміраванні і згуртаванні нацыянальнай інтэлігенцыі, міжнародным прызнанні беларускай нацыі.
^ Адукацыя і навука. Бібліятэкі. Барацьба за дэмакратызацыю школы.Аднаўленне і пашэрэнне сеткі навучальных устаноў. Навуковыя даследванні па мове, этнаграфіі беларусаў, гісторыі Беларусі. Я.Карскі, М.Федароўскі, Е.Раманаў, М.Доўнар-Запольскі, В.Ластоўскі. Перыядычны рук і кнігадрукаване. Бібліятэкі.
^ Літаратура. Тэатр і музыка. Беларуская літараьтура нашаніўскага перыяду. Я.Купала, Я.Колас, М.Багдановіч. Развіццё нацыянальнай драматургіі. Сталенне беларускага прафесіянальнага тэатра. І.Буйніцкі, А.Бурбіс. Першае таварыства беларускай драмы і камедыі. Жывапіс. В.Бялыніцкі-Біруля, Г.Вайсенгоф, Я.Кругер, К.Кастравіцкі, Я.Драздовіч.
^ Раздзел VІІІ. Беларусь у 1917-1945 гг.
Тэма 1. Устанаўленне Савецкай улады ў Беларусі.
Станаўленне беларускай дзяржаўнасці.
Кастрычніцкая рэвалюцыя ў Беларусі.. Абвастрэнне палітычнага крызісу ў Расіі восенню 1917 г. Працэс башавізацыі Саветаў у працэсе барацьбы супраць змовы Карнілава ў Беларусі. Кастрычніцкае ўзброеннае паўстанне ў Петраградзе. Устанаўленне Савецкай улады на Заходнім фронце і на акупіраванай немцамі тэрыторыі Беларусі. Усталяванне савецкай улады ў Мінску. Стварэнне Ваенна-рэвалюцыйнага камітэта (ВРК) Заходняй вобласці і фронту. Ліквідацыя “Камітэта выратавання рэвалюцыі”. Кастрычніцкія адзеі ў Віцебску, Гомелі, іншых гарадах Беларусі. Арышт Стаўкі Вярхоўнага Галоўнакамандуючага ў Магілёве. Фарміраванне і дзенасць Абласнога выканаўчага камітэта Заходняй вобласці і фронту (Аблвыкамзаха).
^ Беларускі нацыянальны рух. Першы Усебеларускі з’езд у снежні 1917 г. і яго рашэнні. Абвяшчэнне БНР. А.Луцкевіч. А.Смоліч.
Беларусь у гады замежнай інтэрвенцыі. Утварэнне БССР. Акупацыя Беларусі германскімі войскамі. Супраціўленне насельніцтва Беларусі акупацыйнаму рэжыму. Адыход нямецкіх войск з часткі тэрыторыі Беларусі летам 1918 г. і поўная іх эвакуацыя ў канцы года ў сувязі з лістападаўскай рэвалюцыяй ў Германіі. Беларускае пытанне ў час афармлення Версальскай сістэмы.
Аднаўленне ў Беларусі Савецкай улады. Пазіцыя бальшавіцкага кіраўніцтва па пытанню дзяржаўнасці ў Беларусі. Палітычныя перадумовы стварэння БССР. Падрыхтоўчая работа па стварэнні БССР. Роля і дзейнасць Беларускага Нацыянальнага камісарыята (Белнацкама) і беларускіх секцый РКП(б) А.Чарвякоў, З.Жылуновіч. Супярэчнасці ў працэсе станаўлення беларускай нацыянальнай дзяржаўнасці. Абвяшчэнне Беларускай ССР. Маніфест 1 студзеня 1919 г. Утварэнне і існаванне Літоўска-Беларускай ССР. Першы Усебеларускі з’езд Саветаў і яго рашэнні. Канстытуцыя БССР.
Абвастрэнне адносін паміж Польшчай і РСФСР. Наступленне польскіх войск у Беларусі і ўстанаўленне польскага акупацыйнага рэжыму. Разгортванне падпольнай і партызанскай барацьбы на акупіраванай польскімі войскамі тэрыторыі. Стварэнне Белпрускай Камуністычнай арганізацыі (БКА). У.Ігнатоўскі. Ваенныя дзеянні на савецка-польскім фронце ў 1920 г. Вызваленне ад польскіх акупантаў. Другое абвяшчэнне БССР. Дэкларацыя аб незалежнасці Савецкай Сацыяльстычнай Рэспублікі Беларусі 31 ліпеня 1920 г. Заканчэнне савецка-польскай вайны. Антысавецкія выступленні. Рыжскі мірны дагавор і яго вынікі для Беларусі.
^ Вынікі працэсу станаўлення беларускай дзяржаўнасці. Адметныя рысы масавай грамадзянскай свядомасці.
Тэма 2. Савецкая Беларусь у 20-30-я гг.
БССР у перыяд новай эканамічнай палітыкі. Палажэнне Беларусі пасля першай сусветнай і грамадзянскай войнаў. Абмежаванасць гаспадарчых магчымасцей і матэрыяльных рэсурсаў для аднаўлення. Спробы выхаду з крызісу. Новая эканамічная палітыка ў Беларусі і вынікі яе правядзення. Развіццё прамысловасці, транспарту. Ажыццяўленне НЭПа на вёсцы, замена харчразвёрсткі натуральным падаткам.
^ Грамадска-палітычнае жыццё БССР у 20-я гг. Удзел БССР ва ўтварэнні СССР. Падрыхтоўчая работа па аб’яднанню савецкіх рэспублік. Дэкларацыя і Дагавор аб стварэнні СССР. Узбуйненне тэрыторыі БССР. Змяненні ў адміністрацыйна-тэрытарыяльным падзеле рэспублікі. Стабілізацыя ўнутрыпалітычнага становішча ў рэспубліцы. Дэмакратызацыя грамадска-палітычнага.жыцця. Завяршэнне фарміравання ў Беларусі аднапартыйнай сістэмы. Кансытуцыя 1927 г.
^ Палітыка беларусізацыі. Развіццё культуры ў 20-я гг.. Нацыянальна-культурнае развіццё ў 20-я гг. Афармленне палітыкі беларусізацыі: яе перадумовы,сутнасць, мэты і задачы, асноўныя напрамкі ажыццяўлння. Пашырэнне сферы ўжытку беларускай мовы і ўкараненне яе ў рабоце партыйных, дзяржаўных і грамадскіх арганізацый. Вылучэнне беларусаў на кіруючыя пасады (карэнізацыя). Культурна-асветніцкая работа.. Барацьба з непісьменнасцю. Станаўленне і развіццё агульнаадукацыйнай, сярэдняй і вышэйшай школы ў Беларусі. Пытанні развіцця культуры этнічных меншасцей. Станоўчы вопыт і супярэчнасці, памылкі і дасягненні палітыкі беларусізацыі Станаўленне навукі ў БССР. Арганізацыя навукова-даследчых устаноў. Дзейнасць Інстытута беларускай культуры (Інбелкульта). Пашэрэнне ведаў па гісторыі і культуры Беларусі.
^ БССР ў гады індустрыялізацыі і калектывізацы
еще рефераты
Еще работы по разное
Реферат по разное
Доповідь, читана на науковій конференції Европейського Відділу нтш, яка відбулася в Сарселі біля Парижу, 15 вересня 1952 р
17 Сентября 2013
Реферат по разное
Товариство з обмеженою
17 Сентября 2013
Реферат по разное
© Д. Шкурлятьева, перевод, 2003
17 Сентября 2013
Реферат по разное
1. Кто из названных руководителей СССР в 1980-е гг проводил решительный курс (серию мер) по укреплению производственной и общественной дисциплины и борьбе с коррупцией
17 Сентября 2013