Доклад: Великие магистры ордена тамплиеров

 

Гуго де Паэн. 1118/9–1136/7 гг.

Роберт (Робер) де Краон (Бургундец). 1136/7 – 13 января 1149 гг.

Эврар де Бар (Баре). 1149–1152 (?) гг. де Баре?

Бернар де Тремле. 1152 (?) – 16 августа 1153 гг.

Андре де Монбар (де Торрож). 1153 – 17 января 1156 гг.

Бертран де Бланфор. 1156 – 2 января 1169 гг.

Филипп де Мийи де Наплу (Наблус). 1169–1171 гг.

Одо де Сент‑Аман. 1171 – 8 октября 1179 гг.

Арнольд де Торрож. 1180 – 30 сентября 1184 гг.

Жерар де Ридфор. 1185 – 4 октября 1189 гг.

Робер де Сабле. 1191 – 28 сентября 1193 гг.

Жильбер Эрай. 1194 – 21 декабря 1200 гг.

Филипп дю Плесси. 1201 – 12 февраля 1209 гг.

Гийом де Шартр. 1210 – 25 августа 1219 гг.

Петр де Монтегю. 1219 – 28 января 1232 гг.

Арман де Перигор. 1232 (?) – 17 октября 1244 гг.

Ришар де Бюр. 1244/5 – 9 мая 1247 гг.

Гийом де Соннак. 1247 – 11 февраля 1250 гг.

Рено де Вишье. 1250 – 20 января 1256 гг.

Тома Берар. 1256 – 25 марта 1273 гг.

Гийом де Боже Май. 1273 – 18 мая 1291

Тибо Годен (Гаудини). 1291 – 16 апреля 1293 гг.

Жак де Моле. 1293 – 18 марта 1314 гг.

Списки даны по Marie Luise Bulst‑Thiele: Sacrae Domus Militiae Templi Hierodolymitani Magistri – Untersuchungen zur Geshichte des Templerordens 1118/19–1314. Gцttingen: Vandenhoeck und Reprecht, 197

Примечания

Дж. Чосер. Кентерберийские рассказы. – М., 1973. – С. 33. Пер. И. Кашкина.

Elmacin. Hist. Saracen. Eutychius.

Ингульф, секретарь Вильгельма Завоевателя, один из паломников, утверждает, что он отбыл из Нормандии с тридцатью товарищами, дородными и доблестными рыцарями, а назад вернулось двадцать несчастных пилигримов с посохами в руке и котомками за спиной – Baronius ad ann., 1064, № 43, 56.

Will. Tyr., lib. I, cap. 10, ed. 1564.

Omnibus mundi partibus divites et pauperes, juvenes et virgines, senes cum junioribus, loca sancta visitaturi Hierosolymam pergerent. – Jac. de Vitriaco. Hist. Hierosol. (Hist. Orient.), cap. 65.

«Дабы облобызать священные памятники, – пишет Гийом Тирский, – шли святые и благочестивые вдовы, забыв свой женский страх и множество опасностей, подстерегавших их в пути». – Lib. XVIII, cap. 5.

Quidam autem Deo amabiles et devoti milites, charitate ferventes, mundo renuntiantes, et Christi se servitio mancipantes in manu Patriarchae Hierosolymitani professione et voto solemni sese astrinxerunt, ut a praedictis latronibus, et viris sanguinum, defenderent peregrinos, et stratas publicas custodirent, more canonicorum regularium in obedientia et castitate et sine proprio militaturi summo regi. (Некоторые же воины, набожные и преданные Господу, любовью своей движимые, оставили мир; и посвятив себя делу Христову, в присутствии патриарха Иерусалимского принесли торжественную клятву и дали обет, что станут защищать паломников от лютых разбойников и охранять дороги, и будут блюсти с величайшим рвением церковные предписания относительно послушания, целомудрия и отсутствия собственности.) – Jac. de Vitr. Hist. Hierosol., apud Gesta Dei per Francos, cap. LXV, p. 1083. – Will. Tyr., lib. XII, cap. 7. Было три разных обета бедности. Первый и самый строгий (altissima) запрещал обладание какой бы то ни было собственностью. Второй (media) запрещал обладание частной собственностью, но позволял некоторое количество имущества, если им владело братство в целом. Самый мягкий позволял собственность на определенные вещи, такие, как еда и одежда, все же остальное считалось общим. Тамплиеры приняли второй обет.

Pantaleon, lib. III, p. 82.

D’Herbelot. Bib. Orient., p. 270, 687, ed. 1697. Гийом Тирский, который жил в Иерусалиме вскоре после завоевания города крестоносцами, сообщает нам, что халиф Омар попросил патриарха Софрония показать ему место расположения храма, разрушенного Титом, и когда это было сделано, халиф сразу начал строительство на этом месте новой мечети, «которую по прошествии недолгого времени, после благополучного завершения своих трудов, плоды которых и поныне можно узреть в Иерусалиме, наделил бесчисленными дарами» (quo postea infra modicum tempus juxta conceptum mentis suae feliciter consummato, quale hodie Hierosolymis esse dinoscitur, multis et infinites ditavit possessionibus). – Will. Tyr., lib. I, cap. 2.

2 Цар. 23:16. – Прим. пер.

Erant porro in eodem Templi aedificio, intus et extra ex opere musaico, Arabici idiomatis literarum vetustissima monimenta, quibus et auctor et impensarum quantitas et quo tempore opus inceptum quodque consummatum fuerit evidenter declaratur… In hujus superioris areae medio Templum aedificatum est, forma quidem octogonum et laterum totidem, tectum habens sphericum plumbo artificiose copertum… Intus vero in medio Templi, infra interiorem columnarum ordinem rupes est etc… (Здания Храма украшала, внутри и снаружи, мозаика и памятная надпись древними арабскими символами, в которой были указаны точно имя зодчего, и расходы, и время начала работы и ее окончания. В центре, на этой вершине расположено здание Храма, восьмиугольное по форме и с таким же числом стен, со сферическим куполом, искусно покрытым свинцом. Внутри, точно в центре Храма, под нижним рядом колонн находится скала… ) – Will. Tyr., lib. I, cap. 2, lib. VIII, cap. 3. In hoc loco, supra rupem quae adhuc in eodem Templo consistit, dicitur stetisse et apparuisse David exterminator Angelus… Templum Dominicum in tanta veneratione habent Saraceni, ut nullus eorum ipsum audeat aliquibus sordibus maculare; sed a remotis et longinquis regionibus, a temporibus Salomonis usque ad tempora praesentis, veniunt adorare. (…В этом месте, на скале, которую и поныне можно видеть в Храме, как говорят, перед Давидом предстал ангел. Храм Господень вызывал такое почтение у сарацин, что никто из них не отважился чем‑либо его осквернить; но со времен Соломона и поныне приходили из далеких и уединенных общин ему поклоняться). – Jac. de Vitr., Hist. Hierosol. (Hist. Orient.), cap. 62, p. 1080.

Procopius de aedificiis Justiniani, lib. V.

Фока считает, что все пространство вокруг этих сооружений было частью древнего храма En tо a’rca…w dapedw toа periиnаmou naou e/ ke…noЭ toа SХlomоntoj qewroumenoj … ”Ezwqen de/ tou naou ™sti periau/lion mega liqТstwton tТ palaiХn, лj o‹mai, tou megalou naou da/pedon. – Phocae descript. Terr. Sanc., cap. XIV., colon. 1653.

Quibus quoniam neque ecclesia erat, neque certum habebant domicilium, Rex in Palatio suo, quod secus Templum Domini ad australem habet partem, eis concessit habitaculum. – Will. Tyr., lib. XII, cap. 7. А в другом месте, рассказывая о Храме Гроба Господня, он пишет: Ab Austro vero domum habet Regiam, quae vulgari apellatione Templum Solomonis dicitur. – Ibid., lib. VIII, cap. 3.

Qui quoniam juxta Templum Domini, ut praediximus, in Palatio regio mansionem habent, fratres militiae Templi dicuntur. – Will. Tyr., lib. XII, cap. 7.

Est praeterea Hyerosolymis Templum aliud immensae quantitatis et amplitudinis, a quo fratres militiae Templi, Templarii nominantur, quod Templum Salomonis nuncupatur, forsitan ad distinctionem alterius quod specialiter Templum Domini appellatur. – Jac. de Vitr., cap. 62.

In Templo Domini abbas est et canonici regulares, et sciendum est quod aliud est Templum Domini, aliud Templum Militiae. Isti clerici, illi milites. – Hist. Orient. Jac. de Vitr. apud Thesaur. nov. anecd. Martene, tom. III, col. 277.

Will. Tyr., lib. XII, cap. 7.

Prima autem eorum professio quodque eis a domino Patriarcha et reliquis episcopis in remissionem peccatorum injunctum est, ut vias et itinera, ad salutem peregrinorum contra latronum et incursantium insidias, pro viribus conservarent – Will. Tyr., lib. XII, cap. 7.

Gibbon.

Reg. Constit. et Privileg. Ordinis Cisterc., p. 447.

Regula pauperum commilitonum Christi et templi Salomonis

Chron. Cisterc. Albertus Miroeus. Brux. 1641. Manricus ad ann. 1128, cap. II. Act. Syn. Trec., tom. X, edit. Labb.

Отсылка к 2 Фес. 3:12. – Прим. ред.

Притч. 10:19. – Прим. пер.

Притч. 18:22. – Прим. пер.

Евр. 12:14. – Прим. пер.

Ин. 6:38. – Прим. пер.

Мф. 25:36. – Прим. пер.

По‑видимому, перефразированное «Разве не знаете, что… Дух Божий живет в вас?» (1 Кор. 3:16.). – Прим. ред.

Рим. 12:9. – Прим. пер.

2 Кор. 12:20. – Прим. пер.

Ego Joannes Michaelensis, praesentis paginae, jussu consilii ac venerabilis abbatis Claraevallensis, cui creditum ac debitum hoc fuit, humilis scriba esse, divina gratia merui. – Chron. Cisterc. ut sup.

См. также: Hoveden apud X script., p. 479. Hen. Hunting. ibid., p. 384.

Annales Benedictini, tom. VI, p. 166.

Histoire de Languedoc, lib. XVII, p. 407.

Hist. de l’Eglise de Gandersheim. Mariana de rebus Hispaniae, lib. X, cap. 15, 17, 18. Zurita anales de la corona de Aragon, tom. I, lib. I, cap. 52. Quarita, tom. I, lib. II, cap. 4.

Semel et secundo, et tertio, ni fallor, petiisti a me. Hugo carissime, ut tibi tuisque commilitonibus scriberem exhortationis sermonem, et adversus hostilem tyrannidem, quia lanceam non liceret, stilum vibrarem. (Если не ошибаюсь, не раз и не два просил ты меня, любезнейший Гуго, чтобы я словами поддержал тебя и твоих соратников против врагов ваших, ибо, копьем не владея, использую как оружие стило.) Exhortatio S. Bernardi ad Milites Templi, ed. Mabillon. Parisiis, 1839, tom. I, col. 1253–1278.

Т. е. без личной собственности.

Не сама ли природа учит вас, что если муж растит волосы, то это бесчестье для него (1 Кор. 11:14). – Прим. ред.

Ис. 62:4. – Прим. пер.

Ис. 60:4. – Прим. пер.

Ис. 60:15. – Прим. пер.

We heard the tecbit, so the Arabs call

Their shouts of onset, when with loud appeal

They challenge heaven, as if demanding conquest.

Will. Tyr., lib. XIII, cap. 26; Anselmus, lib. III epistolarum. epist. 43, 63, 66, 67; Duchesne in Hist. Burg., lib. IV, cap. 37.

Miles eximius et in armis strenuus, nobilis carne et moribus, dominus Robertus cognomine Burgundio Magister militiae Templi. (Рыцарь превосходный, доблестный в битвах, отмеченный наружностью и нравом благородными, сеньор Роберт по прозванию Бургундский, магистр рыцарей Храма.) – Will. Tyr., lib. XV, cap. 6.

Vir eximius frater militiae Templi Otto de Monte Falconis, omnes de morte sua moerore et gemitu conficiens, occisus est. – Will. Tyr., lib. XV, cap. 6.

Abulfeda, ad ann. Hegir. 534, 539. – Will. Tyr., lib. XVI, cap. 4, 5, 7, 15, 16. Abulpharag (Abulpharadge). Chron. Syr., p. 326, 328. Will. Tyr., lib. XVI, cap. 14.

Odo de Diogilo, p. 33. – Will. Tyr., lib. XII, cap. 7; Jac. de Vitr., cap. 65; Paul. Aemil., p. 254; Dugdale Monast. Angl., vol. VII, p. 814.

In nomine sanctae et individuae Trinitatis omnibus dominis et amicis suis, et Sanctae Dei ecclesiae filiis, Bernardus de Baliolo Salutem. Volo notum fieri omnibus tam futuris quam praesentibus, quod pro dilectione Dei et pro salute animae meae, antecessorumque meorum fratribus militibus de Templo Salomonis dedi et concessi Wedelee etc. … Hoc donum in capitulo, quod in Octavis Paschae Parisiis fuit feci, domino apostolico Eugenio praesente, et ipso rege Franciae et archiepiscopo Seuver, et Bardell et Rothomagi, et Frascumme, et fratribus militibus Templi alba chlamide indutis cxxx praesentibus. (Во имя святой и единой Троицы, господину и другу, сыну Церкви Господней, Бернарду де Балиолю – приветствие. Довожу до общего сведения, ныне и в будущем, что из любви к Господу и ради спасенья своей души и душ моих предков, я передал Уэдли и др. братьям‑рыцарям Храма Соломонова. При этом дарении в капитуле, собравшемся в Париже на восьмой день Пасхи, присутствовали папа Евгений, и король Франции, и архиепископ Севера, и Барделя, и Ротомажа, и 130 братьев‑тамплиеров в белых одеяниях). – Reg. Cart. S. Joh. Jerus. in Bib. Cotton. Nero E.B. № XX. fo. 118.

Gallia Christiana nova, tom. I, col. 486.

Odo de Diogilo de Ludov. VII profectione in Orientem, p. 67.

Rex per aliquot dies in Palatio Templariorum, ubi olim Regia Domus, quae et Templum Salomonis constructa fuit manens, et sancta ubique loca peragrans, per Samariam ad Galilaeam Ptolemaidam rediit… Convenerantenim cum rege militibusque Templi, circa proximum Julium, in Syriam ad expugnationem Damasci exercitum ducere. (Король, проведя несколько дней в резиденции тамплиеров, в том месте, где некогда был построен Дом Господа, иначе, Храм Соломонов, и полностью эту святыню осмотрев, вернулся через Птолемиады Галилейские в Самарию… Ибо собирались король и рыцари Храма в июне отправиться в военных поход в Сирию на завоевание Дамаска). – Otto Frising., cap. 58.

Ludovici regis ad abbatem Sugerium epist. 58. – Duchesne hist. franc. scrip., tom. IV, p. 512, см. также epist. 59 ibid.

Simeonis Dunelmensis hist. ad ann. 1148, apud X script.

Dugdale Baronage, tom. I, p. 122; Dugd. Monast. Angl., vol. VII, p. 836.

Ex regist. Hosp. S. Joh. Jerusalem in Angli in Bib. Cotton. Fol. 289, a‑b.; Dugd. Monast. Angl., ed. 1830, vol. VII, p. 820.

Ex. cod. vet. MS. penes Anton Wood, Oxon., fol. 14a., ibid. p. 843.

Liber Johannis Stillingflete, MS. in officio armorum (L. 17) fol. 141a, Harleian M.S. № 4937.

Жоффруа Клервоский утверждает, однако, что второй крестовый поход едва ли можно назвать «неудачным», ибо, хотя его участники и не помогли Святой земле, он позволил многим людям вознестись на небо, став мучениками.

Его голова и правая рука были отрублены Нуреддином и посланы халифу в Багдад – Abulpharag. Chron. Syr., p. 336.

Spicilegii Dacheriani, tom. II, p. 511; Will. Tyr., lib. XVII, cap. 9.

Will. Tyr., lib. XVII, cap. 21. L’art de vйrifier les dates, p. 340. Nobiliaire de Franche‑Comptй, par Dunod, p. 140.

Will. Tyr., lib. XVII, cap. 20, ad ann. 1152.

S. Bernardi epistolae, 288, 289, 392, ed. Mabillon.

Anselmi Gemblacensis Chron., ad ann. 1153; Will. Tyr., lib. XVII, cap. 27.

Captus est inter caeteros ibi Bertrandus de Blanquefort, Magister Militiae Templi, vir religiosus ac timens Deum. – Will. Tyr., lib. XVIII, cap. 14. Registr. epist. apud Martene vet. script., tom. II, col. 647.

Milites Templi circa triginta, ducentos Paganorum euntes ad nuphas verterent in fugam, et divino praesidio comitante, omnes partim ceperunt, partim gladio trucidarunt. – Registr. epist. ut sup., col. 647.

Will. Tyr., lib. XIX, cap. 8.

Epist. XVI. S. Remensi archiepiscopo et ejus suffraganeis pro ecclesia Jerosolymitana et militibus Templi, apud Martene vet. script., tom. II, col. 647.

Keightley’s Crusaders.

Достоинства Нуреддина воспеты арабским историком Бен‑Шхуна, в его «Раудат Альмендадир», Аззеддином Ибн аль‑Атером, Хондемиром и в сочинении, озаглавленном «Цветы двух садов», Омаддеддина Катеба. См. также: Will. Tyr., lib. XX, cap. 33.

Regula, cap. XLVIII.

1 Мак. 3:18. – Прим. ред.

Vexillum bipartitum ex Albo et Nigro quod nominant Beau‑seant id est Gallica lingua Bien‑seant; eo quod Christi amicis candidi sunt et benigni, inimicis vero terribiles atque nigri. – Jac. de Vitr. apud Gesta Dei, cap. 65. Это идея совершенно восточная, черное и белое всегда толковались арабами символически, в том смысле, который описан выше. Их обычное приветствие: «Да будет твой день белым !», т. е. «будь счастлив ».

Alwakidi Arab. Hist., перевод Ockley. Hist. Saracen. Это сообщение относится к периоду, предшествующему крестовым походам, но тот же воинствующий религиозный пыл воодушевлял мусульман и во время священной войны за отвоевание Иерусалима.

Cinnamus, lib. IV, № 22.

Gesta Dei, inter regum et principium epistolas, tom. I, p. 1173, 6, 7. Hist. Franc. Script., tom. IV, p. 692, 693.

Hist. de Saladin, par M. Marin, tom. I, p. 120, 1. Gibbon, cap. 59.

Gesta Dei, tom. I, epist. XIV, p. 1178, 9.

De fratribus nostris ceciderunt LX, milites fortissimi, praeter fratres clientes et Turcopulos, nec nisi septem tantum evasere periculum. – Epist. Gauf Fulcherii procuratoris Templi Ludovico regi Francorum. Gesta Dei, tom. I, p. 1182, 3, 4.

Registr. epist. apud Martene, vet. script., tom. II, col. 846, 847, 883.

«… praecipue pro fratribus Templi, vestram exoramus Majestatem… qui quotidie moriuntur pro Domino et servitio, et per quos possumus, si quid possumus. In illis enim tota summa post Deum consistit omnium eorum, qui sano fiunt consilio in partibus orientis…». Gesta Dei, tom. I, epist. XXI, p. 1181.

Dominus fuit Arabiae secundae, quae est Petracensis, qui locus hodie Crach dicitur et Syriae Sobal… factus est Magister Militiae Templi. – Will. Tyr., lib. XXII, cap. 5.

Will. Tyr., lib. XVIII, cap. 4, 5.

Fratres ejusdem domus non formidantes pro fratribus suis animas ponere; cum servientibus et equitaturis ad hoc officium specialiter deputatis et propriis sumptibus retentis, tam in eundo, quam redcundo ab incursibus Paganorum defensant. – De Vertot. Hist. des Chev. de Malte, liv. I, preuve 9.

Will. Tyr., lib. XX, cap. 5.

Praedicti enim Hospitalis fratres ad imitationem fratrum militiae Templi, armis materialibus utentes, milites cum servientibus in suo collegio receperunt. (В действительности, вышеупомянутые братья‑госпитальеры в подражание братьям‑рыцарям тамплиерам, пользуются оружием материальным и принимают рыцарей и служителей в свое сообщество.) – Jac. de Vitr., cap. 65.

Will. Tyr., lib. XX, cap. 5.

Вооружение госпитальеров полностью противоречило изначальным целям их ордена. Папа Анастасий в булле от 1154 г. утверждает: «Они обязаны предоставлять по‑прежнему питание и поддержку паломникам и бедным, но им не следует никоим образом под видом этого о других их нуждах заботиться». – De Vertot, liv. I, preuve 13.

Gesta Dei, tom. I, p. 1177.

Will. Tyr., lib. XX, cap. 5. Hoveden in Hen. 2, p. 622. De Vertot, liv. II, p. 150–160, ed. 1726.

Will. Tyr., lib. XXI, cap. 29.

Will. Tyr., lib. XX, XXI, XXII.

Omne datum optimum et omne donum perfectum desursum est, descendens a Patre luminum, apud quem non est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio.

Ин. 10:11. – Прим. ред.

1 Кор. 7:20. – Прим. пер.

Acta Rymeri, tom. I, ad ann. 1172, p. 30, 31, 32.

Wilcke. Geschichte des Tempelherrenordens, vol. II, p. 230.

3 Concil. Lat., сap. 9.

Regula, cap. 20.

Regula, сap. 21, 22.

В русскоязычной литературе также встречается наименование «великий командор», что является калькой с французского слова commandeur. – Прим. ред.

Regula, сap. 20, 27.

Jac. de Vitr. apud Martene, tom. III, col. 276, 277.

Narratio Patriarchae Hierosolymitani coram summo Pontifice de statu Terrae Sanctae, ex MS. Cod. Bigotiano, apud Martene thesaur. nov. anecd., tom. III, col. 276, 277.

Современная наука связывает название «ассасины» с гашишем, который они курили. – Прим. пер.

Dissertation sur les Assassins, Acadйmie des Inscriptions, tom. XVII, p. 127, 170. De Guignes. Hist. des Huns. – Will. Tyr., lib. XX, cap. 31.

Jac. de Vitr., lib. III, p. 1142. Will. Tyr., lib. XX, cap. 32.

Adjecit etiam et alia a spiritu superbioe, quo ipse plurimum abundabat, dictata, quae praesenti narrationi no multum necessarium est interserere. – Will. Tyr., lib. XX, cap. 32.

Will. Tyr., lib. XXI, cap. 20, 22, 23. Abulpharag, Chron. Syr., p. 379.

Capti sunt ibi de nostris, Otto de Sancto Amando militiae Templi Magister, homo nequaquam superbus et arrogans, spiritum furoris habens in naribus, nec Deum timens, nec ad homines habens reverentiam. – Will. Tyr., lib. XXI, cap. 29. Abulpharag, Chron. Syr., p. 380, 381.

Abulpharag, Chron. Syr.; Menologium Cisterciente, p. 194.; Bernardus Thesaurarius de acq. Terr. Sanc., cap. 139.

Dicens non esse consuetudinis militum Templi ut aliqua redemptio daretur pro eis praeter cingulum et cultellum. Chron. Trivet apud Hall, vol. I, p. 77.

Eodem anno quo captus est in vinculis et squalore carceris, nulli lugendus, dicitur obiisse. – Will. Tyr., lib. XXI., cap. 29. Ibid., lib. XXII, cap. 7. Gallia christiana nova, tom. I, col. 258; ibid., p. 172, instrumentorum.

Abulfeda, ad ann. 1182, 3. Will. Tyr., lib. XXII, cap. 16–20.

Unde propter causas praedictas generali providentia statutum est, ut Jerosolymitanus Patriarcha, petendi contra immanissimum hostem Saladinum auxilii gratia, ad christianos principos in Europam mitteretur; sed maxime ad illustrem Anglorum regem, cujus efficacior et promptia opera sperabatur. – Hemingford, cap. 33; Radulph de Diceto, inter; Hist. Angl. X script., p. 622.

Concil. Magn. Brit., tom. IV, p. 788, 789.

Arnauld of Troy; Radulph de Diceto, p. 625.

Eodem anno (1185) Baldewinus rex Jerusalem, et Templares et Hospitalares, miserunt ad regem Angliae Heraclium, sanctae civitatis Jerusalem Patriarcha, et summos Hospitalis et Templi Magistros una cum vexillo regio, et clavibus sepulchri Domini, et turris David, et civitatis Jerusalem; postulantes ab eo celerem succursum… qui statim ad pedes regis provoluti cum fletu magno et singultu, verba salutationis ex parte regis et principum et universae plebis terrae Jerosolymitanae proferebant… tradiderunt ei vexillum regium, etc., etc. (В этот год [1185] король Иерусалима Болдуин, тамплиеры и госпитальеры направили к английскому королю Ираклия, патриарха святейшего города Иерусалима и великих магистров госпитальеров и тамплиеров с королевским знаменем, ключами от Гроба Господня, башни Давида и города Иерусалима; стремясь таким образом получить помощь без промедления… они тотчас, пав к ногам короля со слезами и стенаниями, произнесли слова приветствия от лица короля, знати и всех жителей Иерусалимского королевства… было вручено королевское знамя…) – Hoveden, ad ann. 1185; Radulph de Diceto, p. 626.

Matt. Westm. ad ann. 1185; Guill. Neubr., tom. I, lib. III, cap. 12, 13; Chron. Dunst.

Speed. Hist. Britain, p. 506, A.D. 1185.

Li fiere, li Mestre du Temple

Qu’estoient rempli et ample

D’or et d’argent et de richesse,

Et qui menoient tel noblesse,

Ou sont‑il? Que sont devenu?

Que tant ont de plait maintenu,

Que nul a elz ne s’ozoit prendre

Tozjors achetoient sans vendre

Nul riche a elz n’estoit de prise;

Tant va pot a eue qu’il brise.

Stowe’s Survey; Tanner, Notit. Monast.; Dugd. Orig. Jurid.

Herbert, Antiq. Inns of Court.

«Да и часть этого тоже, – пишет сэр Уильям Дагдейл, в своих „origines juridiciales“, как следует из первой дарственной сэру Уильяму Педжету, рыцарю». Pat. II, Edward VI, p. 2.

Мы читаем во многих старых грамотах и документах, «Datum apud vetus Templum Londoniae» (Писано в старом Темпле Лондона.) См., напр., Nichol’s Leicestershire, vol. III, p. 959; см. также у Матфея Парижского и Говдена рассказано о визите короля к Гуго, епископу Линкольнскому, который лежал в лихорадке в Старом Темпле и умер там 16 ноября 1200 г.

Anno ab incarnatione Domini MCLXXXV facta est ista inquisitio de tarrarum donatoribus, et earum possessoribus, ecclesiarum scil. et molendinorum, et terrarum assisarum, et in dominico habitarum, et de redditibus assisis per Angliam, per fratrem Galfridum filium Stephani, quando ipse suscepit balliam de Anglia, qui summo studio praedicta inquirendo curam sollicitam exhibuit, ut majoris notitiae posteris expressionem generaret, et pervicacibus omnimodam nocendi rescinderet facultatem. Ex. cod. MS. в Scacc. penes Remor. Regis, fol. Ia; Dugd. Monast. Angl., vol. VI, part II, p. 820.

Quorum res adeo crevit in immensum, ut hodie, trecentos in conventu habeant equites, albis chlamydibus indutos: exceptis fratribus, quorum pene infinitus est numerus. Possessiones autem, tam ultra quam citra mare, adeo dicuntur immensas habere, ut jam non sit in orbe christiano provincia quae praedictis fratribus suorum portionem non contulerit, et regiis opulentiis pares hodie dicuntur habere copias. – Will. Tyr., lib. XII, cap. 7.

Dominus Baldwinus illustris memoriae, Hierosolymorum rex quartus, Gazam munitissimam fratribus militiae Templi donavit, – Will. Tyr., lib. XX, cap. 21. Milites Templi Gazam antiquam Palaestinae civitatem reaedificant, et turribus eam muniunt. – Rob. de Monte, appen. ad Chron. Sig., p. 631.

Marin. Sanut, p. 221; Bernard Thesaur, p. 768; Radulph Coggleshale (Радульф Когглешальский), p. 249; Hoveden, p. 636; Radulph de Diceto, ut sup., p. 623; Matt. Par., p. 142; Italia sacra, tom. III, p. 407.

Tunc Julianus Dominus Sydonis vendidit Sydonem et Belfort Templariis, Marin. Sanut, cap. VI, p. 221.

Atlas Marianus, p. 156; Siciliae Antiq., tom. III, col. 1000.

Gallia christiana nova, tom. III, col. 118; Probat., tom. IX, col. 1067, tom. X, col. 1292, tom. XI, col. 46; Roccus Pyrrhus, Sicil. Antiq., tom. III, col. 1093, 4, 5, 6, 7 etc.

Stirpe Rotis, Petrus, virtutis munere clarus,

Strenuus ecce pugil Christi, jacet ordine charus;

Veste ferens, menteque crucem, nunc sidera scandit,

Exemplum nobis spectandi caelica pandit:

Annis ter trinis viginti mille trecentis

Sexta quarte maii fregit lux organa mentis.

Petrus Maria Campus, Hist. Placent., part II, n. 28; Pauli M. Paciandi de cultu S. Johannis Bapt. Antiq., p. 297.

 

Description et delices d’Espagne, tom. III, p. 259; Hist. Portugal, La Clede, tom. I, p. 200, 202 etc; Hispania illustrata, tom. III, p. 49.

Annales Minorum, tom. V, p. 247; tom. VI, p. 211, 218; tom. VIII, p. 26, 27; tom. IX, p. 130, 141. – Campomanes.

Marcoe Hispanicae, col. 1291, 1292, 1304; Gall. christ. nov., tom. I, col. 195; Mariana, de reb. Hisp. lib. II, cap. 223.

Script. rer. Germ., tom. II, col. 584; Annales Minorum, tom. VI, p. 5, 95, 177. Suevia and Vertenbergia sacra, p. 74; Annal. Bamb., p. 186. Notitiae episcopatus Middelb., p. 11; Script. de rebus Marchiae Brandeburg, p. 13; Aventinus annal., lib. VII, cap. 1, № 7; Gall. christ. nov., tom. VIII, col. 1382; tom. I, col. 1129.

Constantinopolis christiana, lib. IV, p. 157.

Hist. de l’Eglise de Besancon, tom. II, p. 397, 421, 445, 450, 470, 474, 509 etc.

Hist. de l’Eglise de St. Etienne а Dijon, p. 133, 137, 205; Hist. de Bresse, tom. I, p. 52, 55, 84.

Hist. gen. de Languedoc, liv. II, p. 523; liv. XVI, p. 362; liv. XVII, p. 427; liv. XXII, p. 25, 226; Gall. christ. nov., tom. VI, col. 727. Martene. Thesaur. nov. anecd., tom. I, col. 575.

Gall. christ. nov., tom. I, p. 32; tom. III, col. 333; tom. II, col. 46, 47, 72; La Martinirere dict. geogr.; Martene, ampl. collect., tom. VI, col. 226; Gloss. nov., tom. III, col. 223.

Histoire de la ville de Paris, tom. I, p. 174; Gall. christ. nov., tom. VIII, col. 853.

Annales Trevir, tom. II, p. 91, 197, 479; Prodromus hist. Trevir, p. 1077; Bertholet hist. de Luxembourg, tom. V, p. 145; Joh. Bapt. Antiq. Flandriae Gandavum, p. 24, 207; Antiq. Bredanae, p. 12, 23; Austroburgus, p. 115; Aub Miroei Diplomat, tom. II, p. 1165 etc.

Dugd. Monast. Angl., vol. VI, part 2, p. 800–817. Wilkins. Concilia Magnae Britanniae, tom. III, p. 333–382.

Acta Rymeri, tom. III, p. 279, 288, 291, 297 etc.

Nichols’ hist. of Leicestershire.

Clutterbuck’s hist. Hertfordshire; Chauncey, Antiq. Hert; Acta Rymeri, tom. III, p. 133, 134. Dodsworth MS., vol. XXXV.

Morant’s hist. Essex; Acta Rymeri, tom. III, p. 290–294.

Redditus omnium ecclesiarum et molendinorum et terrarum de baillia de Lincolnscire. – Inquisitio terrarum ut sup., fol. 41b–48b и 49a; Peck’s MS. in Museo Britannico, vol. IV, fol. 95 et seq.

Peck’s MS. ut sup., fol. 95.

Inquis. terrar. 58b–65b.

Inquis. terrar., fol. 12a–23a; Dodsworth MS., vol. XX, p. 65, 67 ex quodam rotulo tangente terras Templariorum; Rot. 42, 46, p. 964; Dugd. Baron., tom. I, p. 70.

Dugd. Monast. Angl., p. 840; Hasted. hist. Kent.

Ex cod. MS. in officio armorum, L., XVII, fol. 141a; Calendarium Inquis. post mortem, p. 13, 18.

Manning’s Surrey; Atkyn’s Gloucestershire; см. также ссылки в Tanner Nash’s Worcestershire.

Bridge’s Northamptonshire, vol. II, p. 100.

Thoroton’s Nottinghamshire; Burn and Nicholson’s Westmoreland; Worsley’s Isle of Wight.

Habuerunt insuper Templarii in Christianitate novem millia maneriorum… praeter emolumenta et varios proventus ex fraternitatibus et praedicationibus provenientes, et per privilegia sua accrescentes. Matt. Par., p. 615, ed. Lond. 1640.

Amplis autem possessionibus tam citra mare quam ultra ditati sunt in immensum, villas, civitates et oppida, ex quibus certam pecuniae summam, pro defensione Terrae Sanctae, summo eorum magistro cujus sedes principalis erat in Jerusalem, mittunt annuatim. – Jac. de Vitr., p. 1084.

Masculum pullum, si natus sit super terram domus, vendere non possunt sine licentia fratrum. Si filiam habent, dare non possunt sine licentia fratrum. Inquisitio terrarum, ut supr. fol. 18a.

Тамплиеры, отводя воду, вызвали большую неприятность. В 1290 г. приор и братья‑кармелиты (белые братья) жаловались королю в парламенте на зловонные испарения, поднимавшиеся над рекой Флит столь густо, что не помог весь ладан, сжигаемый на алтаре во время службы, и вызвавшие смерть многих монахов. Они просили, чтобы реку вернули в прежнее русло, пока все они не погибли. Братья‑проповедники (черные братья) и епископ Солсбери (чей дом располагался в Солсбери‑корт) принесли такую же жалобу; то же сделал Генри Ласи, герцог Линкольнский, который сетовал, что тамплиеры ( ipsi de novo Templo ) отвели воды реки на свои мельницы у замка Байнард. – Rot. Parl., vol. I, p. 60, 200.

Ex cod. MS. in officio armorum, l. XVII, fol. 141a. Dugd. Monast. Angl., p. 838; Tanner, Notit. Monast.

Второе лицо после епископа. – Прим. пер.

Dugd. Monast. Angl., p. 800–844.

Земельная площадь – единица налогообложения. – Прим. пер.

Упряжка в восемь волов, которой обрабатывали гайду – тоже единица налогообложения. – Прим. пер.

Wapentake – внутреннее подразделение некоторых графств, соответствующее сотням в других графствах. – Прим. пер.

Cart. 11. Hen. 3. M. 33; Dugd. Monast. Angl., p. 844.

Acta Rymeri, tom. I, p. 54, 298, 574, 575.

Р. 431.

«Крестом отмечены». – Прим. пер.

13 Edward I.

«Но в присутствии блюстителей их привилегий». – Прим. пер.

2 Inst., p. 432.

«Блюстителем своих привилегий». – Прим. пер.

«Кому больше дозволено, чем подобает, тот желает большего, чем дозволено». – Прим. пер.

Для спасения души. – Прим. пер.

2 inst., р. 465.

Stat. Westm. 2, cap. 43, 13 Ed. I.

Титул магистра Храма столь часто применялся к главам западных провинций, что мы находим в греческом языке времен Византии слова Te/mplon Maistиr – Ducange. Gloss.

Также summus magister, magister generalis.

Concil. Mag. Brit., tom. II, p. 335, 339, 340; Dugd. Monast. Angl., p. 818.

Concil. Mag. Brit., tom. II, p. 355, 356.

In cujus rei testimonium huic praesenti scripto indentato sigillum capituli nostri apposuimus.

MS. apud Belvoir; Peck’s MS. in Museo Britannico, vol. IV, p. 65.

Nicholl’s Hist. Leicestershire, vol. III, pl. CXXVII, fig. 947, p. 943; vol. II, pl. V, fig. 13.

Двое из них похоронены в церкви Темпла.

Rot. claus. 49. H. III, m. XI, d; Acta Rymeri, tom. III, p. 802.

L’histoire des Cisteaux, Chrisost. Henriques, p. 479.

Ricardus de Hastinges, Magister omnium militum et fratrum Templi qui sunt in Anglia, salutem. Notum vobis facimus quod omnis controversia quae fuit inter nos et monachos de Kirkested… terminata et finita est assensu et consilio nostro et militum et fratrum, etc, anno ab incarnatione Domini 1155, 11 die kal. (Ричарду де Гастингсу, магистру всех рыцарей и братьев тамплиеров в Англии – приветствие. Довожу до вашего сведения, что всякое несогласие, каковое существовало между нами и монахами Чичестера, разрешилось с одобрения и по настоянию нашему, рыцарей и братьев в 11 календы февраля года 1155 до воплощения Господа). Feb. Архиепископ Кентерберийский, папский легат, епископ Линкольна и несколько аббатов свидетельствуют этот документ. – Lansdown MS. 207 E, fol. 467, p. 162, 163; см. также с. 319, где он назван магистром, 1161 г.

Et paulo post rex Angliae fecit Henricum filium suum desponsare Margaritam filiam regis Franciae, cum adhuc essent pueruli in cunis vagientes; videntibus et consentientibus Roberto de Pirou et Toster de Sancto Homero et Ricardo de Hastinges, Templariis, qui custodiebant praefata castella, et statim tradiderunt illa castella regi Angliae, unde rex Franciae plurimum iratus fugavit illos tres Templarios de regno Franciae, quos rex Angliae benigne suscipiens, multis ditavit honoribus. (И по прошествии недолгого времени английский король обвенчал сына своего Генриха с Маргарет, дочерью короля Франции, хотя они были еще детьми нежного возраста, в присутствии и с согласия тамплиеров Роберта де Пиро, Тоста де Сент‑Омера и Ричарда де Гастингса, которые являлись распорядителями вышеупомянутого замка. Эти три тамплиера незамедлительно передали указанный замок английскому королю и, опасаясь гнева короля Франции, бежали из французского королевства, а король Англии радушно принял их и богато наградил). – Rog. Hoveden, script. post Bedam, p. 492; Guilielmi Neubrigiensis hist. lib. II, cap. 4, apud Hearne.

Life of Henry II, tom. IV, p. 203.

Ibid., tom. II, p. 356; Hist. quad., p. 38; Hoveden, 453; Chron. Gervasii, p. 1386, apud X script.

Ricardus Mallebeench, magister omnium pauperum militum et fratrum Templi Salomonis in Anglia, etc… Confirmavimus pacem et concordiam quam Ricardus de Hastings fecit cum Waltero abbate de Kirkested. – Lansdown MS. 207 E., fol. 467.

Gaufridus, filius Stephani, militiae Templi in Anglia Minister, assensu totius capituli nostri dedi, etc, totum illud tenementum in villa de Scamtrun quod Emma uxor Walteri Camerarii tenet de domo nostra, etc. Ib. fol. 201.

Post.

Эти деньги было велено выплачивать «смиренному сыну нашему, казначею ордена Храма в Лондоне» (лат.). Acta Rymeri, tom. I, p. 442, 4, 5; Concil. Mag. Brit., tom. II, p. 230.

Matt. Par., p. 381.

Matt. Par., p. 253, 645.

Concil. Mag. Brit., tom. II, p. 19, 26, 239, 253, 272, 292.

Bernard Thesaur., cap. 157, apud Muratori script. rer. Ital., p. 792. Cotton MS., Nero E. VI, p. 60, fol. 466.

Radulph de Diceto, ut sup. p. 626; Matt. Par. ad ann. 1185.

Hoveden annal. apud rer. Angl. script. post Bedam, p. 636, 637.

Данный пассаж (на среднеанглийском. – Прим. пер. ) почти буквально переведен из хроники аббата Бромтона. Там патриарх говорит королю: «Hactenus gloriose regnasti, sed amodo ipse te deseret quem tu deseruisti. Recole quae dominus tibi contulit, et qualia illi reddidisti; quomodo regi Franciae infidus fuisti, beatum Thomam occidisti, et nunc protectionem Christianorum abjecisti. Cumqie ad haec rex excandesceret, obtulit patriarcha caput suum et collum extensum, dicens, “Fac de me quod de Thomб fecisti. Adeo libenter volo a te occidi in Anglia, sicut a Saracenis in Syria, quia tu omni Saraceno pejor es”. Cui rex, “Si omnes homines mei unum corpus essent, unoque ore loquerentur, talia mihi dicere non auderent”. Cui ille, “Non est mirum, quia tu et non te diligunt, praedam etiam et non hominem sequitur turba ista”. “Recedere non possum, quia filii mei insurgerent in me absentem.” Cui ille, “Nec mirum, quia de diabolo venerunt, et ad diabolum ibunt”. Et sic demum patriarcha navem ascendens in Galliam reversus est». – Chron. Joan. Bromton, abbatis Jornalensis, script. X, p. 1144, ad ann. 1185.

Sed haec omnia praefatus Patriarcha parum pendebat, sperabat enim quod esset reducturus secum ad defensionem Ierosolymitanae terrae praefatum regem Angliae, vel aliquem de filiis suis, vel aliquem virum magnae auctoritatis; sed quia hoc esse non potuit, repatriaturus dolens et confusus a curia recessit. – Hoveden ut sup., p. 630.

Contin. Hist. Bell. Sacr. apud Martene, tom. V, col. 606. Манси утверждает, что эта ценная старая хроника, раньше приписывавшаяся Гуго Плагону, первоначально составлена французом Бернардом Тезором.

Quand le roi avoit offert sa corone au Temple Dominus, si avaloit uns degrиs qui sont dehors le Temple, et entroit en son pales au Temple de Salomon, ou li Templiers manoient. La etoient les tables por mengier, ou le roi s’asseoit, et si baron et tuit cil qui mengier voloient. – Contin. Hist. ut sup., tom. V, col. 586.

Contin. Hist. Bell. Sacr., col. 593, 4; Bernard Thesaur. apud Muratori script. rer. Ital., tom. VII, cap. 147, col. 782; cap. 148, col. 173; Assizes de Jerusalem, cap. 287, 288; Guill. Neubr., cap. 16.

Vita et res gestae Saladini вy Behadin F. Sjeddadi, apud Schultens, ex. MS. Arab. Pref.

Chron. Terrae Sanctae (Radulph Coggeshale) apud Martene, tom. V, col. 551. Jac. de Vitr. apud Gesta Dei, tom. I, pt. II, p. 1150, 1. Geoffrey de Vinisauf.

Contin. Hist. Bell. Sacr., col. 599.

Muhammed F. Muhammed, N. Koreisg. Ispahan, apud Schultens, p. 18.

Radulph Coggleshale (очевидец), Chron. Terr. Sanct. apud Martene, tom. V, col. 553.

Chron. Terr. Sanct. apud Martene, col. 545, 558. Самый ценный источник.

Омадеддин Катеб‑абу‑хамед‑Мухаммед‑Бенхамед, один из секретарей Саладдина. Extraits Arabes, par M. Michaud.

Contin. Hist. Bell. Sacr., col. 608; Bernard. Thesaur. apud Muratori script. rer. Ital., cap. 46, col. 791.

Bohadin, cap. 35. Abulfeda; Abulpharag.

Омадеддин Катеб, в своей книге под названием «Фатах» восхваляет Саладдина за эти действия. Extraits Arabes, Michaud; Radulh Coggleshale, Chron. Terr. Sanct. apud Martene, tom. V, col. 553–559; Bohadin, p. 70; Jac. de Vitr., cap. XCIV; Guill. Neubr., tom. I, lib. III, cap. 17, 18. Chron. Gervasii apud X script. col. 1502. Abulfeda, cap. 27;. Abulpharag. Chron. Syr., p. 399, 401, 402; Khondemir. Ben‑Schunah.

Geoffrey de Vinisauf apud Gale, script. Antiq. Anglic., p. 15. «О жар веры! О горячность души!» – восклицает потрясенный историк.

Geoffrey de Vinisauf, cap. 5, p. 251.

Epistola Terrici Praeceptoris Templi de captione terrae Jerosolymitanae, Hoveden annal. apud rer. Angl. script. post Bedam, p. 636, 637; Chron. Gervas. ib. col. 1502. Radulph de Diceto, apud X script. col. 635.

Письмо Саладдина халифу Нассиру‑Дэльдин‑Илла Абуль‑Аббас‑Ахмету – Michaud, Extraits Arabes.

Les dames de Jerusalem firent prendre cuves et mettre en la place devant le monte Cauviaire, et emplir d’eue froide, et firent lors filles entrer jusqu’au col, et couper lor treices et jeter les. – Contin. Hist. Bell. Sacr., col. 615.

Chron. Terr. Sanct., col. 572, 573; «рыдали христиане, рвали волосы и одежды в грехах и преступлениях каялись», – пишет почтенный аббат.

См. выше, с. 17.

Saladin ot mandй a Damas por euл rose assйs por le Temple laver… il avoit quatre chamiex ou cinq tous chargiйs. – Contin. Hist. Bell. Sacr., col. 621.

Bohadin, cap. 36, выдержки из Abulfeda, apud Schultens, cap. 27, p. 42, 43. Ib’n Alatsyr, Michaud, Extraits Arabes.

Hoveden. annal. apud rer. Angl. script. post Bedam, p. 645, 646.

Bohadin apud Schultens, cap. XXXVI.

Ibn‑Alatsyr, hist. Arab. и Raoudhatein, или «Два сада». Excerpta ex Abulfeda apud Schultens, cap. XXVII, p. 43. Wilken Comment. Abulfed. hist., p. 148.

Омадеддин Катеб. – Michaud, Extraits Arabes.

Мекки и Медины – Прим. пер.

Khotbeh, или проповедь Мухаммеда бен‑Зеки (Mohammed Ben Zeky). – Michaud, Extraits Arabes.

См. выше описание этого замечательного камня, с. 18.

Jac. de Vitr. apud Gesta Dei, tom. I., pt. II., p. 1155.

Hoveden ut sup., p. 646; Schahab’eddin в «Двух садах». – Michaud.

Jac. de Vitr., tom I, cap. 95; Vinisauf apud XV script. p. 257. Trivet ad ann. 1183, apud Hall, p. 93.

Radulph de Diceto, col. 642, 643; Matt. Par. ad ann. 1188.

Chron. Terr. Sanct., p. 574; Jac. de Vitr. apud Gesta Dei, tom. I, pars 2, p. 1165; Radulph de Diceto, col. 649. Vinisauf, cap. XXIV, p. 270.

Ducange Gloss., tom. VI, p. 1036.

Geoffrey de Vinisauf, apud XV script. cap. XXXV, p. 427; Chron. Terr. Sanct., col. 566, 567; Bohadin, cap. 50–100.

Bohadin, cap. 5, 6.

L’art de verif., tom. I, p. 297.

Hist. de la maison de Sablй, liv. VI, chap. 5, p. 174, 175. Cotton MS. Nero, E. VI, p. 60, fol. 466, где он назван Роберт де Самбелл; L’art de Verif., p. 347.

Jac. de Vitr., cap. 65.

Le roi de France ot le chastel d’Acre, ot le fist garnir et le roi d’Angleterre se herberja en la maison du Temple. – Contin. Hist. Bell. Sacr., col. 634.

Chron. Ottonis a S. Blazio, c. 36, apud Scriptores Italicos, tom. VI, col. 892.

Contin. Hist. Bell. Sacr., col. 633; Trivet, ad ann. 1191; Chron. de S. Denis, lib. II, cap. 7. Vinisauf, p. 328.

Primariam aciem deducebant Templarii et ultimam Hospitalarii, quorum utrique strenue agentes magnarum virtutum praetendebant imaginem. – Vinisauf, cap. 12, p. 350.

Ibi rex praeordinaverat quod die sequenti primam aciem ipse deduceret, et quod Templarii extremae agminis agerent custodiam. – Vinisauf, cap. 14, p. 351.

Deducendae extremae legioni praefuerant Templarii, qui tot equos ea die Turcis irruentibus, a tergo amiserunt, quod fere desperati sunt. – Ibid.

Bohadin, cap. 116, p. 189.

Singulis noctibus antequam dormituri cubarent, quidam ad hoc deputatus voce magna clamaret fortiter in medio exercitu dicens, ADJUVA SEPULCHRUM SANCTUM; ad hanc vocem clamabant universi eadem verba repetentes, et manus suas cum lacrymis uberrimis tendentes in caelum, Dei misericordiam postulantes et adjutorium. – Vinisauf, cap. 12, p. 351.

Ibid., cap. 32, p. 369.

Bedewini horridi, fuligine obscuriores, pedites improbissimi, arcus gestantes cum pharetris, et ancilia rotunda, gens quidem acerrima et expedita. – Vinisauf, cap. 18, p. 355.

Vinisauf, cap. 22, p. 360. Bohadin, cap. 120.

Expedite descenderunt (Templarii) ex equis suis, et dorsa singuli dorsis sociorum habentes haerentia, facie versa in hostes, sese viriliter defendere coeperunt. Ibi videri fuit pugnam acerrimam, ictus validissimos, tinniunt galeae a percutientium collisione gladiorum, igneae exsiliunt scintillae, crepitant arma tumultuantium, perstrepunt voces; Turci se viriliter ingerunt, Templarii strenuissime defendunt (Тамплиеры быстро слезли с коней и стали спина к спине, лицом к врагам. Они защищались доблестно, и разгорелась жесточайшая схватка: звенели шлемы, рассеченные мечами, рассыпались огненные искры, лязгали доспхи, голоса сливались в неумолчный гомон. Турки отчаянно рвались вперед, но тамплиеры стояли непоколебимо). – Ibid., cap. 30, p. 366, 367.

Vinisauf, cap. 32, p. 369.

Ibid., cap. 37, p. 392; Contin. Hist. Bell. Sacr., col. 638.

Vinisauf, lib. V, cap. 1, p. 403; Ibid., lib. VI, cap. 2, p. 404.

Ibid., lib. VI, cap. 4, 5, p. 406, 407 etc., cap. 11, p. 410; cap. 14, p. 412. Король Ричард первым вошел в город. Tunc rex per cocleam quandam, quam forte prospexerat in domibus Templariorum solus primus intravit villam (Тогда король по винтовой лестнице [поднялся] и, осмотрев крепость, направился перво‑наперво в обитель тамплиеров.) – Vinisauf, p. 413, 414.

Contin. Hist. Bell. Sacr., col. 641.

Concessimus omne jus, omne dominium quod ad nos pertinet et pertineat, omnem potestatem, omnes libertates et liberas consuetudines quas regia potestas conferre potest. (Предоставляем все права, всю власть, каковая нам принадлежала и принадлежит, все полномочия, все свободы и привилегии, какие корона может предоставить.) – Cart. Ric. 1, ann. 5, regni sui.

Hispania Illustrata, tom. III, p. 59. Hist. gen. de Languedoc, tom. III, p. 409. Cotton, MS. Nero E. VI. 32i.

Castrum nostrum quod Peregrinorum dicitur, см. письмо великого магистра Matt. Par., p. 312; Jac. de Vitr., lib. III apud Gesta Dei, p. 1131.

Жак де Витри сообщает: «Opus egregium, ubi tot et tantas effuderunt divitias, quod mirum est unde eas accipiunt» («Величественная крепость, где все и вся дышит роскошью, так что удивляешься, откуда такое богатство»). – Jac. de Vitr., lib. III apud Gesta Dei, tom. I, pars 9, p. 1131. Martene, tom. III, col. 288. Hist. capt. Damietae, apud Hist. Angl. script. XV, p. 437, 438, где он называется Castrum Filii Dei.

Pococke. Travels in the East, book I, chap. 15.

Dufresne. Gloss. Archives d’Arles. Cotton, MS. Nero E. VI.

Acta et Foedera Rymeri, tom. I, p. 134, ad ann. 1203, ed. 1704.

Rigord in Gest. Philippi. Acta Rymeri, tom. I, p. 165, 173.

«Itinerarium regis Johannis», составленный на основании грамот и предписаний этого монарха Томасом Дафом Харди. Опубликован Службой архивов.

Acta Rymeri, tom. I, p. 170, ad ann. 1213.

Matt. Par., ad ann. 1213, p. 234, 236, 237; Matt. Westr., p. 271, 272. Bib. Cotton Nero C. 2; Acta Rymeri, tom. I, p. 172, 173. Король Иоанн жил в Эвелл‑Темпле с 7 по 28 мая.

Teste meipso apud Novum Templum London… Acta Rymeri, tom. I, p. 185, ad ann. 1214, ed. 1704.

Formam autem rei prolocutae inter nos et ipsos, scriptam et sigillo nostro sigillatam… in custodiam Templariorum commisimus. – Literae Regis sorori suoe Reginae Berengariae, Acta Rymeri, tom. I, p. 194.

Berengaria Dei gratia, quondam humilis Angliae Regina. Omnibus, etc, salutem. Hanc pecuniam solvet in domo Novi Templi London. Acta Rymeri, tom. I, p. 208, 209, ad ann. 1215.

Matt. Par., p. 253, ad ann. 1215.

Dugd. Monast. Angl., vol. VI, part II.

Ital. et Raven. Historiarum Hieronimi Rubei, lib. VI, p. 380, 381, ad ann. 1217, ed. Ven. 1603.

Jac. de Vitr., lib. III, ad ann. 1218 apud Gesta Dei, tom. I, 1, pars 2, p. 1133, 4, 5.

Gall. christ. nov., tom. II, col. 714, tom. VII, col. 229.

Jac. de Vitr., p. 1138. Bernard Thesaur. apud Muratori, cap. 190–200.

Epist. Magni Magistri Templi apud Matt. Par., p. 312, 313.

Это наш историк, Жак де Витри; он, следовательно, стал одним из заложников. Contin. Hist. Bell. Sacr., tom. V, col. 698.

Matt. Par., ad ann. 1222, p. 314. См. также другое письмо, p. 313.

Actum London in domo Militiae Templi, II kal. Octob. Acta Rymeri, tom. I, p. 234, ad ann. 1219.

Acta Rymeri, tom. I, p. 258, ad ann. 1223.

Mittimus ad vos dilect. nobis in Christo, fratrem Alanum Marcell Magistrum militiae Templi in Anglia etc… Teste meipso apud Novum Templum London coram Domino Cantuar – archiepiscopo, Huberto de Burgo justitiario et J. Bath‑Sarum episcopis. Acta Rymeri, tom. I, p. 270, ad ann. 1224.

Acta Rymeri, tom. I, p. 275.

Acta Rymeri, tom. I, p. 311, 373, 380.

Sanut, lib. III, cap. 10, p. 210.

Cotton, MS. Nero E. VI, p. 60, fol. 466. Nero E. VI, 23 i.

Cecidit autem in illo infausto certamine illustris miles Templarius, Anglicus natione, Reginaldus de Argentomio, ea die Balcanifer;… indefessus vero vexillum sustinebat, donec tibiae cum cruribus et manibus frangerentur. Solus quoque eorum Preceptor priusquam trucidaretur, sexdecim hostium ad inferos destinavit. – Matt. Par., p. 443, ad ann. 1237.

A Clerkenwelle domo sua, quae est Londoniis, per medium civitatis, clypeis circiter triginta detectis, hastis elevatis, et praevio vexillo, versus pontem, ut ab omnibus videntibus, benedictionem obtinerent, perrexerunt eleganter. Fratres verу inclinatis capitibus, hinc et inde caputiis depositis, se omnium precibus commendaverunt. – Matt. Par., p. 443, 444.

Et eodem anno (1239)… passi sunt Judaei exterminium magnum et destructionem, eosdem arctante et incarcerante, et pecuniam ab eisdem extorquente Galfrido Templario, Regis speciali consiliario. – Matt. Par., p. 489, ad ann. 1239.

In ipsa ira aufugavit fratrem Rogerum Templarium ab officio eleemosynariae, et a curia jussit elongari. – Matt. Par., p. 489.

Acta Rymeri, tom. I, p. 404.

Post.

Matt. Par., p. 615.

Michaud Extraits Arabes, p. 549.

Steph. Baluz Miscell., lib. VI, p. 357.

Marin Sanut, p. 217.

Matt. Par., p. 631–633, ad ann. 1244. «Huic scripto originali, quod erat hujus exemplum, appensa fuerunt duodecim sigilla».

Matt. Par., p. 618–620.

Cotton MS. Nero E. VI, p. 60, fol. 466, vir discretus et circumspectus, in negotiis quoque bellicis peritus («муж скромный и осмотрительный, в переговорах, как и в битвах опытный»).

Hospitalarii et Templarii milites neophitos et manum armatam cum thesauro non modico illuc ad consolationem et auxilium ibi commorantium festinanter transmiserunt. Epist. Pap. Innocent IV.

Matt. Par., p. 697, 698.

Literae Soldani Babyloniae ad Papam missae, a quodam Cardinali ex Arabico translatae. – Matt. Par., p. 711.

Matt. Par., p. 733.

Matt. Par., p. 735.

Matt. Par. in additamentis, p. 163, 169.

Quant les Templiers virent‑ce, il se penserent que il seroient honniz se il lessoient le Compte d’Artois aler devant eulz; si ferirent des esperons qui plus plus, et qui miex miex, et chasserent les Turcs. Hist. de San Louis par Jehan Sire de Joinville, p. 47.

Nec evasit de tota illa glloriosa militia nisi duo Templarii. – Matt. Par., ad ann. 1250. Chron. Nangis, p. 790.

Et а celle bataille frиre Guillaume le Mestre du Temple perdi l’un des yex, et l’autre avoit il perdu le jour de quaresm pernant, et en fu mort ledit seigneur, que Dieux absoille. – Joinville, p. 58.

Et sachez que il avoit bien un journel de terre dariere les Templiers, qui estoit si chargй de pyles que les Sarrazins leur avoient lanciйes, que il n’i paroit point de terre pour la grant foison de pyles. – Joinville, p. 58.

Joinville, p. 95, 96.

Acta Rymeri, tom. I, p. 474, ad ann. 1252.

Matt. Par., p. 899, 900, ad ann. 1254.

…Mandatum est Johanni de Eynfort, camerario regis London, quod sine dilatione capiat quatuor dolia boni vini, et ea liberet Johanni de Suwerk, ponenda in cellaria Novi Templi London, ad opus nuntiorum ipsorum. – Acta Rymeri, tom. I, p. 557, ad ann. 1255.

Et mandatum est Ricardo de Muntfichet, custodi forestae Regis Essex, quod eadem foresta sine dilatione capiat X damos, et eos usque ad Novum Templum London cariari faciat, liberandos praedicto Johanni, ad opus praedictorum nuntiorum. – Acta Rymeri, tom. I, p. 557.

Acta Rymeri, tom. I, p. 557, 558.

MCCLVI morut frиre Renaut de Vichieres Maistre du Temple. Aprйs lui fu fait Maistre frиre Thomas Berard. – Contin. Hist. Bell. Sacr., col. 736.

Acta Rymeri, tom. I, p. 698, 699, 700.

Acta Rymeri, tom. I, p. 730, 878, 879, ad ann. 1261.

Furent mors et pris, et perdirent les Templiers tot lor hernois, et le commandeor du Temple frиre Matthieu le Sauvage. – Contin. Hist. Bell. Sacr., col. 737. Marin Sanut, cap. 6.

Marin Sanut Torsell, lib. III, pars 12, cap. 6, 7, 8. Contin. Hist. Bell. Sacr., col. 742. См. также: Abulfed. Hist. Arab. apud Wilkens, p. 223. De Guignes, Hist. des Huns, tom. IV, p. 141.

Michaud, Extraites Arabes, p. 668.

De Vertot, liv. III. Preuve XIII. См. также: epist. CCCCII apud Martene thesaur. anec. tom. II, col. 422.

Facta est civitas tam famosa quasi solitudo deserti. – Marin Sanut, lib. III, pars 12, cap. 9. De Guignes, Hist. des Huns, tom. IV, p. 143. Contin. Hist. Bell. Sacr., col. 743. Abulpharag. Chron. Syr., p. 546. Michaud, Extraites Arabes, p. 681.

Marin Sanut, ut sup., cap. 11, 12. Contin. Hist. Bell. Sacr., col. 745, 746.

En testimoniaunce de la queu chose, a ceo testament avons fet mettre nostre sel, et avoms pries les honurables Bers frere Hue, Mestre de l’Hospital, et frиre Thomas Berard, Mestre du Temple, ke a cest escrit meisent ausi lur seus etc. Acta Rymeri, tom. I, p. 885, 886, ad ann. 1272.

Trivet ad ann. 1272. Walsingham, p. 43. Acta Rymeri, tom. I, p. 889, ad ann. 1272; tom. II, p. 2.

Dugd. Monast. Angl., vol. VI, part 2, p. 800–844.

MCCLXXIII a viii jors d’Avri morut frиre Thomas Berart, Maistre du Temple le jor de la notre dame de Mars, et fu fait Maistre a xiii jors de May, frиre Guillaume de Bieaujeu qui estoit outre Commendeor du Temple en Pouille, et alerent por lui querire frиre Guillaume de Poucon, qui avait tenu lieu de Maistre, et frиre Bertrand de Fox; et frиre Gonfiere fu fait Commandeor gran tenant lieu de Maistre. – Contin. Hist. Bell. Sacr., col. 746, 747. Это самый ранний пример употребления термина «командор» применительно к высшим должностным лицам ордена Храма.

Acta Rymeri, tom. II, p. 34, ad ann. 1274.

Contin. Hist. Bell. Sacr., col. 748.

Life of Malec Mansour Kelaoun. Michaud, Extraits Arabes, p. 685, 686, 687.

De excidio urbis Aconis apud Martene vet. script., tom. V, col. 767.

Знаменитый Абулфеда, принц Хамах, по прозвищу Эмод‑эд‑дин («Столп веры»), великий историк и астроном, руководил транспортировкой военных орудий из Хесн‑эль‑Акра в Сен‑Жан‑д’Акр.

Ex ipsis fratrem monachum Gaudini elegerunt ministrum generalem. De excidio urbis Aconis apud Martene, tom V, col. 782.

Videntes pulchros Francorum filios ac filias, manus his injecerunt (Видя красивых франкских юношей и дев сковывали им руки…). – Abulpharag, Chron. Syr., p. 595. Maledicti Saraceni mulieres et pueros ad loca domus secretiora ex eisdem abusuri distrahere conabantur, turpibus ecclesiam obscoenitatibus cum nihil possent aliud maculantes. Quod videntes christiani, clausis portis, in perfidos viriliter irruerunt, et omnes a minimo usque ad maximum occiderunt, muros, turres, atque portas Templi munientes ad defensam. (Богохульники‑сарацины в пригороде надругались над женщинами и детьми и изуродовали церковь непристойными изображениями, хотя ничто не могло ее осквернить. Увидя это, христиане заперли ворота и стойко защищались, и все от мала до велика погибли, обороняя башни и стены.) – De excid. Acconis ut sup., col. 782. Marin Sanut ut sup., cap. XXII, p. 231.

Per totam noctem illam, dum fideles vigilarent contra perfidorum astutiam, domum contra eos defensuri, fratrum adjutorio de thesauris quod potuit cum sacrosanctis reliquiis ecclesiae Templi, ad mare salubriter deportavit. Inde quidem cum fratribus paucis auspicato remigio, in Cyprum cum cautela transfretavit. – De excid. Acconis, col. 782.

De excidio urbis Acconis apud Martene, tom. V, col. 757. De Guignes, Hist. des Huns, tom. IV, p. 162. Michaud, Extraits Arabes, p. 762, 808. Abulpharag, Chron. Syr., p. 595; Wilkens, Comment. Abulfed. Hist., p. 23–234. Marin Sanut Torsell, lib. III, pars 12, cap. 21.

En cel an qu’ai dist or endroit,

Et ne sait a tort ou a droit,

Furent li Templiers, sans doutance,

Tous pris par le royaume de France.

Au mois d’Octobre, au point du jor,

Et un vendredi fu le jor.

 

Raynold, tom. XIV, ad ann. 1258. Cotton MS. Nero E. VI, p. 60, fol. 466.

Marin Sanut Torsell, lib. III, pars 13, cap. 10, p. 242. De Guignes, Hist. de Huns, tom. IV, p. 184.

Acta Rymeri, tom. I, p. 575, 576–579, 582; tom. II, p. 250. Martene, vet. script. tom. VII, col. 156.

Acta Rymeri, tom. II, p. 683, ad ann. 1295.

Chron. Dunmow. Annals of St. Augustin. Rapin.

Ipse vero Rex et Petrus thesaurum ipsius episcopi, apud Novum Templum Londoniis reconditum, ceperunt, ad summam quinquaginta millia librarum argenti, praeter aurum multum, jocalia et lapides preciosos… Erant enim ambo praesentes, cum cistae frangerentur, et adhuc non erat sepultum corpus patris sui. – Hemingford, p. 244.

Chron. Triveti, ad ann. 1298. Hemingford, vol. I, p. 159.

Данте называет его «il mal di Francia» («зло Франции») – Чистилище, песни 20, 21.

Questo Papa fue huomo molto cupido di moneta, e fue lusurioso, si dicea che tenea per amica la contessa di Paragordo, bellissima donna! Villani, lib. IX, cap. 58. Fuit nimis cupiditatibus deditus… Sanct. Ant. Flor. de Concil. Vien., tit. 21, sec. 3. Circa thesaurus colligendos insudavit, Knighton apud X script. col. 2494. Fleuri, L. 92, p. 239. Chron. de Namgis, ad ann. 1305.

Rainald, tom. XV, ad ann. 1306, n. 12. Fleuri, Hist. Eccles., tom. XIX, p. 111.

Bal. Pap. Aven, tom. II, p. 176.

Bal. Pap. Aven, tom. I, p. 99. Sexta Vita. Clem. V apud Baluz, tom. I, col. 100.

Hist. de la Condemnation des Templiers. – Dupuy, tom. II, p. 309.

Mariana Hispan. Illustr., tom. III, p. 152. Le Gendre Hist. de France, tom. II, p. 499.

Acta Rymeri, tom. III, p. 18, ad ann. 1307.

Les forfeits pourquoi les Templiers furent ars et condamnez, pris et contre eux approuvez. Chron. S. Denis. Sexta vita, Clem. V. Dupuy, p. 24, ed. de 1713.

Дальше в источнике написано, что тамплиеры на своих радениях устраивали оргии, но Аддисон ставит здесь многоточие. – Прим. пер.

Liv. II, chap. 106, chez Dupuy.

Sexta vita, Clem. V, col. 102.

Ostendens duo ossa quod dicebat illa esse quae ceciderunt de talis suis. Processus contra Templarios. Raynouard. Monuments Historiques, p. 73, ed. 1813.

In quibus tormentis dicebat se quatuor dentes perdidisse. Raynouard, p. 35.

Fuit quaestionibus ponderibus appensis in genitalibus, et in aliis membris usque ad exanimationem. (При допросе грузы подвешивались к гениталиям и другим членам…). Raynouard, p. 35.

Tres des Chart. Templiers, cart. 3, n. 20.

Dat. apud Redyng, 4 die Decembris. Consimiles litterae diriguntur Ferando regi Castilliae et Ligonis, consanguineo Regis, domino Karolo, regi Siciliae, et Jacobo regi Aragoniae, amico Regis. (Такие же письма посланы Фердинанду, королю Кастилии и Леона, Карлу Сицилийскому, Иакову Арагонскому). Acta Rymeri, tom. III, p. 35, 36, ad ann. 1307.

Acta Rymeri, tom. III, p. 37, ad ann. 1307.

Dat. Pictavis 10, kal. Dec. Acta Rymeri, tom. III, p. 30–32, ad ann. 1307.

Acta Rymeri, tom. III, p. 34, 35, ad ann. 1307.

Acta Rymeri, tom. III, p. 34, 35.

Acta Rymeri, tom. III, p. 45.

Knyghton, apud X script., col. 2494, 2531.

Acta Rymeri, tom. III, p. 83.

Acta Rymeri, tom. III, p. 101, 102, 103.

Acta Rymeri, tom. III, p. 110, 111. Vitae paparum Avenion, tom. II, p. 107.

Acta Rymeri, tom. III, p. 121, 122.

Acta Rymeri, tom. III, p. 168.

Acta Rymeri, tom. III, p. 168, 169.

Acta Rymeri, tom. III, p. 174.

Acta Rymeri, tom. III, p. 173, 175.

Rainald, tom. XV, ad ann. 1306.

Concil. Mag. Brit., tom. II, p. 346, 347.

Acta Rymeri, tom. III, p. 178, 179.

Concil. Mag. Brit., tom. II, p. 304–311.

Processus contra Templarios, Dugd. Monast. Angl., vol. VI, part 2, p. 844–846, ed. 1830.

«Далее» – стандартная формула средневекового документа. – Прим. пер .

Дальше в подлиннике говорится про оргии гомосексуального характера. – Прим. пер.

Подлинная запись этих статей обвинения, с исправлениями и дополнениями, хранится в сокровищнице Шартра Raynouard, Monuments Historiques, p. 50, 51. Протоколы допросов тамплиеров в Англии имеются в собрании рукописей Британского музея: Harl. № 252, 62, f. p. 113; № 247, 68, f.p. 144. Bib. Cotton Julius, b. XII, p. 70; в Бодлеанской библиотеке и в музее Ашмола. Большая часть их была опубликована Wilkins, Concil. Mag. Brit., tom. II, p. 329–401, Dugd. Monast. Angl., vol. VI, part 2, p. 844–848.

Actum in Capella infirmariae prioratus Sanctae Trinitatis praesentibus, etc. Concil. Mag. Brit., tom. III, p. 344; p. 334–343.

Concil. Mag. Brit., tom. II, p. 305–308.

Concil. Mag. Brit., tom. II, p. 312–314.

Acta Rymeri, tom. III, p. 194, 195.

Acta Rymeri, tom. III, p. 182.

Et ad evidentius praemissorum testimonium reverendus in Christo pater dominus Willielmus, providentia divina S. Andreae episcopus, et magister Johannes de Solerio praedicti sigilla sua praesenti inquisitioni appenderunt, et eisdem sigillis post subscriptionem meam eandem inquisitionem clauserunt. In quorum etiam firmius testimonium ego Willielmus de Spottiswod auctoritate imperiali notarius qui praedictae inquisitioni interfui die, anno, et loco praedictis, testibus praesentibus supra dictis, signum meum solitum eidem apposui requisitus, et proprв manu scripsi rogatus. – Acta contra Templarios. Concil. Mag. Brit., tom. II, p. 380, 383.

Act. in ecclesia parochiali S. Dunstani prope Novum Templum. – Concil. Mag. Brit., tom. III, p. 349.

Acta contra Templarios. Concil. Mag. Brit., tom. II, p. 350, 351, 352.

Acta Rymeri, tom. III, p. 202, 203, ad ann. 1310.

Acta Rymeri, tom. III, p. 179, 180. Concil. Mag. Brit., tom. II, p. 373–380.

Terrore tormentorum confessi sunt et mentiti. (Признались под страхом пыток и лгали.) – Concil. Mag. Brit., tom. II, p. 365–367.

Depositiones Templariorum in Provinciв Eboracensi. – Concil. Mag. Brit., tom. II, p. 371–373.

еще рефераты
Еще работы по истории